Alimlər yaxın onilliklərdə Yer kürəsinin ətrafında qeyri-adi bir fenomenin formalaşa biləcəyini istisna etmirlər. Söhbət planetin orbitində yaranacaq və görünüşcə Saturnun halqalarını xatırlada biləcək parlaq zolaqdan gedir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu hadisənin əsas səbəbi kosmosda süni obyektlərin sayının sürətlə artmasıdır.
Hazırda müxtəlif şirkətlər və texnoloji layihələr çərçivəsində milyonlarla yeni peykin orbitə çıxarılması planlaşdırılır. Bu qurğular arasında süni intellekt üçün nəzərdə tutulan orbital məlumat mərkəzləri, eləcə də günəş işığını Yerə yönəldəcək iri güzgü sistemləri də yer alır. Bu cür layihələr enerji və məlumat emalı sahəsində yeni imkanlar vəd etsə də, onların kosmik mühitə təsiri narahatlıq doğurur.
Peyklər və kosmik layihələr risk yaradır
Ekspertlərin sözlərinə görə, bir sıra şirkətlər artıq orbitdə server peyklərinin yerləşdirilməsi üzərində işləyir. Kosmosun aşağı temperaturu texnoloji sistemlərin soyudulması üçün daha əlverişli sayıldığından bu ideya iqtisadi baxımdan cəlbedici görünür.
Eyni zamanda, ABŞ-da fəaliyyət göstərən Reflect Orbital şirkəti 2035-ci ilə qədər on minlərlə böyük ölçülü güzgünü orbitə çıxarmağı planlaşdırır. Layihənin məqsədi günəş işığını gecə saatlarında Yerə əks etdirərək enerji istehsalını davam etdirməkdir.
Birmingem Universitetinin professoru Hyu Lyuis bildirib ki, bu cür sistemlərin işləməsi üçün peyklər xüsusi orbitlərdə yerləşdirilməlidir. Bu orbitlər daim günəş işığı alan zonalarda yerləşir. Əgər milyonlarla cihaz eyni trayektoriyalarda hərəkət edərsə, onlar göydə vahid parlaq zolaq kimi görünə bilər.
Astronomiya üçün mümkün təhlükələr
Astronom Samanta Loulerin hesablamalarına görə, belə bir “halqa” axşam saatlarında və sübhə yaxın adi gözlə görünə bilər. Hətta bəzi hallarda bu parlaq zolaq ulduzların bir hissəsini görünməz edə bilər.
Mütəxəssislər qeyd edir ki, bu vəziyyət yerüstü teleskopların işini xeyli çətinləşdirəcək. Xüsusilə Günəş istiqamətindən gələn təhlükəli asteroidlərin müşahidəsi daha mürəkkəbləşə bilər. Çünki əlavə işıq çirklənməsi astronomik müşahidələrin keyfiyyətinə birbaşa təsir edir.
Hazırda kosmosda işıq çirklənməsinin tənzimlənməsi ilə bağlı vahid beynəlxalq mexanizm mövcud deyil. Bu isə gələcəkdə problemin daha da böyüyə biləcəyini göstərir.
