Bakıda keçirilən XI Azərbaycan Beynəlxalq Sığorta Forumu çərçivəsində təşkil olunan panel müzakirəsində Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrinin pensiya sistemlərinin inkişaf təcrübəsi diqqət mərkəzində olub. Tədbirdə çıxış edən Richter Pharma Pensiya Fondunun idarəedici direktoru və Pensions Europe təşkilatının CEEC Forumunun rəhbəri Çaba Naqi bildirib ki, Avropa İttifaqına üzvlükdən sonra region ölkələrinin pensiya fondları və idarəetmə mexanizmlərində ciddi dəyişikliklər baş verib.
Onun sözlərinə görə, Avropa qanunvericiliyinə inteqrasiya pensiya sistemlərinin fəaliyyətinə yeni yanaşmalar gətirib. Lakin müxtəlif ölkələrdə fondların fərqli struktura malik olması bəzi hallarda qanunların tətbiqi zamanı anlaşılmazlıqlar və texniki problemlər yaradıb. Çaba Naqi qeyd edib ki, yerli qaydalarla Avropa standartları arasında fərqlər xüsusilə ilk illərdə daha aydın hiss olunurdu.
Büdcə yükü və pensiya islahatlarının çətinlikləri
Ekspert Macarıstan nümunəsini xatırladaraq bildirib ki, ölkədə sosial sığorta haqları həm işçilər, həm də işəgötürənlər tərəfindən ödənilirdi. Onun sözlərinə görə, vətəndaşların 15 faizlik fərdi ödənişinin 8 faizi ikinci səviyyəli pensiya fondlarına, 7 faizi isə dövlət sosial təminat sisteminə yönləndirilirdi.
Çaba Naqi vurğulayıb ki, zaman keçdikcə ikinci pilləyə ayrılan vəsaitlərin birinci pillənin maliyyə dayanıqlığına təsiri büdcə kəsiri problemini aktuallaşdırıb. O əlavə edib ki, Avropa İttifaqının Maastricht meyarlarına uyğun olaraq büdcə kəsirinin 3 faizdən aşağı saxlanılması tələb olunurdu və bu məsələ bir sıra ölkələr üçün ciddi çağırış yaradıb.
Pensiya sistemində etimad əsas amildir
Forum iştirakçısı hesab edir ki, pensiya mexanizmlərinin uğuru ilk növbədə vətəndaşların etimadından asılıdır. Onun fikrincə, insanlar sistemin necə işlədiyini və gələcəkdə hansı faydaları əldə edəcəklərini aydın şəkildə başa düşməlidirlər.
Çaba Naqi bildirib ki, xüsusilə gənclərə texniki detallar deyil, sistemin nəticələri və üstünlükləri izah edilməlidir. O, həmçinin əlavə peşəkar pensiya proqramlarının inkişafında işəgötürənlərin fəal iştirakının vacibliyini vurğulayıb. Ekspertin qənaətincə, uzunmüddətli uğur üçün sabit siyasət, güclü institutlar və geniş ictimai dəstək həlledici rol oynayır.
