Stomatoloq qəbulu, tatu etdirmək, manikür proseduru, yoxlanılmamış su mənbəyindən istifadə və ya sadəcə yeməkdən əvvəl əlləri yumamaq viruslu hepatitlərə yoluxma riskini artıra bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, qaraciyəri zədələyən bu infeksiyaların əksəriyyətinin qarşısını sadə profilaktik tədbirlərlə almaq mümkündür.
Həkimlərin sözlərinə görə, A, B, C, D və E hepatitləri dünyada ən geniş yayılmış infeksion xəstəliklər sırasındadır. Bu viruslar yoluxma yolları, xəstəliyin gedişi və fəsadları baxımından bir-birindən fərqlənir.
A və E hepatitləri necə yayılır?
A və E hepatitləri əsasən bağırsaq infeksiyaları qrupuna daxildir və fekal-oral yolla ötürülür. Yoluxma ən çox çirkli su, gigiyenik tələblərə cavab verməyən qida məhsulları və ya natəmiz əllər vasitəsilə baş verir.
Bundan əlavə, xəstə şəxslə yaxın məişət təması da infeksiyanın yayılmasına səbəb ola bilər. Həkimlər vurğulayırlar ki, A hepatiti yalnız kəskin formada keçir və sağaldıqdan sonra insan orqanizmində ömürlük immunitet formalaşır. E hepatiti isə əksər hallarda tam sağalma ilə nəticələnsə də, immun sistemi zəif olan şəxslərdə nadir hallarda xroniki formaya keçə bilər.
B, C və D hepatitləri daha təhlükəli hesab olunur
Bu viruslar əsasən qan və digər bioloji mayelər vasitəsilə yayılır. D hepatitinin özəlliyi ondan ibarətdir ki, o yalnız B hepatiti virusu ilə birlikdə inkişaf edə bilir.
Yoluxma aşağıdakı hallarda baş verə bilər:
- Doğuş zamanı anadan körpəyə keçmə
- Steril olmayan tibbi alətlərdən istifadə
- Manikür, tatuaj, pirsinq və kosmetoloji prosedurlar
- Ülgüc, diş fırçası və ya manikür alətlərinin ortaq istifadəsi
- Yoluxmuş qanla təmas
- Qorunmayan cinsi əlaqə
Profilaktika üçün hansı qaydalara əməl edilməlidir?
A və E hepatitlərindən qorunmaq üçün mütəxəssislər aşağıdakı tədbirləri tövsiyə edirlər:
- Əlləri mütəmadi olaraq sabunla yumaq
- Yalnız təhlükəsiz içməli sudan istifadə etmək
- Meyvə, tərəvəz və göyərtiləri yaxşı yumaq
- Mənşəyi şübhəli qida məhsullarından uzaq durmaq
B, C və D hepatitləri riskini azaltmaq üçün isə:
- Steril tibbi və kosmetoloji alətlərdən istifadə olunmalıdır
- Gözəllik salonlarında sterilizasiya qaydalarına diqqət yetirilməlidir
- Şəxsi gigiyena vasitələri paylaşılmamalıdır
- Cinsi əlaqə zamanı qoruyucu vasitələrdən istifadə edilməlidir
Mütəxəssislər bildirirlər ki, B hepatitinə qarşı peyvənd ən effektiv qorunma üsuludur. Bu peyvənd eyni zamanda D hepatitindən də müdafiə edir. Hazırda A hepatitinə qarşı da vaksin mövcuddur və xüsusilə risk qrupuna daxil olan şəxslərə tövsiyə edilir. Bununla yanaşı, C və E hepatitlərinə qarşı təsdiqlənmiş peyvənd hələ mövcud deyil.
Həkimlər xatırladırlar ki, xüsusilə B və C hepatitləri uzun illər heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Buna görə də riskli təmas və ya prosedurlardan sonra vaxtında müayinədən keçmək və test vermək vacib hesab olunur.
