2026-cı ilin ilk aylarında Azərbaycana gətirilən avtomobil benzininin qiymətində ciddi artım müşahidə olunur. Rəsmi göstəricilərə əsasən, yanvar-may aylarında ölkəyə ümumilikdə 80,7 min ton benzin idxal edilib və bunun ümumi dəyəri 72,3 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu dinamika daxili bazarda qiymətlərin gələcək taleyi ilə bağlı sualları daha da aktuallaşdırır.
Hesablamalara görə, cari ilin ilk beş ayında idxal olunan benzinin orta qiyməti hər ton üçün təxminən 896 dollar olub. Müqayisə üçün qeyd edək ki, ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 487 dollar idi. Beləliklə, idxal qiymətində illik artım 80 faizdən çox olub ki, bu da bazarda qiymət təzyiqlərinin gücləndiyini göstərir.
Aİ-95 idxalı və qiymət göstəriciləri
Hesabat dövründə xüsusilə premium seqmentdə – Aİ-95 markalı benzinin idxalında artım diqqət çəkir. Beş ay ərzində bu məhsuldan 75,7 min ton gətirilib ki, bu da ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 35,5 faiz çoxdur. Eyni zamanda idxalın ümumi dəyəri də yüksəlib – 47,1 milyon dollardan 67,9 milyon dollara qədər.
Bu məhsul üzrə orta idxal qiyməti də artaraq 844 dollardan 897 dollara çatıb. Mövcud hesablamalara əsasən, 1 ton benzinin təxminən 1333 litr olduğu nəzərə alınarsa, Aİ-95 markalı yanacağın bir litrinin orta idxal qiyməti təxminən 1,14 manat civarındadır.
Eyni tendensiya daha yüksək oktanlı yanacaq növlərində də müşahidə olunur. Aİ-98 və daha yüksək keyfiyyətli benzinin idxalı 19,3 faiz artaraq 1045,9 tona çatıb. Bu kateqoriyada da qiymət artımı qeydə alınıb – orta idxal qiyməti 1226 dollardan 1260 dollara yüksəlib.
Qiymətlərə təsir edən amillər
Mütəxəssislər hesab edir ki, bu artımın əsas səbəblərindən biri qlobal enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklərdir. İqtisadçı Fuad İbrahimovun sözlərinə görə, neftin dünya bazarlarında bahalaşması hazır məhsulun qiymətinə birbaşa təsir göstərir:
“Əgər neftin qiyməti 100 dollar həddini aşaraq sabit qalarsa, bu, qaçılmaz olaraq yanacaq qiymətlərinə də təsir edəcək. Belə halda idxal etdiyimiz benzinin maya dəyəri yüksələcək və bu da satış qiymətlərinə yansıyacaq”.
Ekspert əlavə edib ki, qiymətlərin artması qaçılmaz olsa da, dövlət müdaxiləsi bu prosesi müəyyən qədər yumşalda bilər. Onun fikrincə, subsidiya mexanizmləri tətbiq edilərsə, daxili bazarda kəskin bahalaşmanın qarşısını almaq mümkündür.
Eyni zamanda ölkədə premium benzinin yerli istehsalının genişləndirilməsi istiqamətində aparılan işlər də gələcəkdə idxaldan asılılığı azaltmağa xidmət edə bilər. Bu proses tam başa çatana qədər isə bazarda qiymətlərin əsasən idxal amilindən asılı olaraq dəyişməsi ehtimal olunur.
