ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya lideri Vladimir Putin arasında baş tutan telefon danışığı 2,5 saat davam edib. Ağ Ev və Kremlin yaydığı açıqlamalara görə, görüşdə Ukraynada atəşkəs, ABŞ-Rusiya münasibətlərinin normallaşdırılması və hərbi əsirlərin mübadiləsi müzakirə olunub.
Vaşinqtonun mövqeyi
Ağ Evdən verilən açıqlamada bildirilir ki, Tramp və Putin Ukraynadakı münaqişənin daimi sülhlə yekunlaşmalı olduğu və iki ölkə arasındakı münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının vacibliyi barədə razılığa gəliblər.
“Liderlər ilkin addım olaraq enerji və infrastruktur obyektlərinə hücumların dayandırılması, Qara dənizdə dəniz sülhünün təmin olunması və tam atəşkəsə nail olunması məsələsində razılığa gəldilər.” – deyə Ağ Evdən bildirilib.
Tramp telefon danışığını “çox yaxşı və məhsuldar” adlandıraraq, atəşkəsin dərhal qüvvəyə minməsi üçün işlərin sürətləndiriləcəyini və müharibənin tezliklə bitməsi üçün addımlar atılacağını vurğulayıb.
“Prezident Putin və Prezident Zelenski də bu müharibənin bitməsini istəyirlər və biz prosesə tam gücümüzlə daxil olduq. Ümid edirik ki, bəşəriyyət naminə bu addımları uğurla başa çatdıracağıq.” – deyə Tramp Truth Social platformasında yazıb.
Kremlin reaksiyası
Rusiya mətbuatı, xüsusilə TASS agentliyi bildirir ki, Putin Trampa 19 mart tarixində Rusiya və Ukrayna arasında hərbi əsirlərin 175-ə qarşı 175 formatında dəyişdiriləcəyi barədə məlumat verib. Daha əvvəl Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Rusiyanı ilk addım kimi bütün əsirlərin dəyişdirilməsinə razı olmağa çağırmışdı.
Rusiya lideri həmçinin Trampın təklifini qəbul edərək, 30 günlük müddətdə enerji infrastrukturlarına hücumların dayandırılmasına göstəriş verdiyini açıqlayıb. Bununla yanaşı, atəşkəsin nəzarətdə saxlanılması və Ukraynadakı hərbi çağırışların dayandırılması məsələlərinin də müzakirə edildiyi bildirilib.
Kreml ABŞ-ın Ukraynaya hərbi yardımlarının dayandırılmasının “əsas şərt” olduğunu vurğulayaraq, xarici dəstəyin Ukrayna ordusunu gücləndirməməli olduğunu qeyd edib.
Bundan əlavə, TASS agentliyi Putinin Trampın Rusiya və ABŞ xokkey komandaları arasında bir neçə dostluq oyununun keçirilməsi təklifini dəstəklədiyini bildirib.
Ukraynanın mövqeyi
Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Moskvanın açıqlamalarına ehtiyatlı yanaşdığını bildirib.
“Putin əsas diqqəti hərbi səfərbərlik məsələsinə yönəldir. Bunun məqsədi Ukrayna ordusunun zəiflədilməsidir. Məsələ əsgərlərin sayının azaldılmasına yönəlib. Əvvəllər də bizə belə şərtlər təqdim olunub.” – deyə Zelenski açıqlama verib.
Hərbi kəşfiyyat və silah yardımı məsələsinə toxunan Zelenski, bunun Moskvanın ABŞ-ın Ukraynaya yardımını dayandıra biləcəyini düşünməsi ilə əlaqədar olduğunu vurğulayıb.
Bununla belə, Zelenski əsir mübadiləsi məsələsini müsbət qarşılayıb və 175-ə qarşı 175 formatında dəyişikliklərin olacağını təsdiqləyib. O, əsir mübadiləsinin atəşkəsdən daha konkret və etibarlı addım olduğunu vurğulayıb.
Gecə saatlarında isə Zelenski Telegram hesabında Rusiyanın 40-a yaxın pilotsuz uçuş aparatının Ukraynaya hücum etdiyini və Sumi şəhərindəki bir xəstəxananın vurulduğunu açıqlayıb.
“Bu gecə Rusiyanın enerji infrastrukturumuzu məhv etməyə davam etdiyini gördük. Putin həqiqi atəşkəs istəyirsə, mülki obyektlərə hücumlarını dərhal dayandırmalıdır. Dünya ictimaiyyəti isə sanksiyalar və yardımlarla Rusiyaya təzyiqlərini artırmalıdır.” – deyə o bildirib.
Beynəlxalq reaksiyalar
Almaniya Kansleri Olaf Şolts Ukraynanın enerji infrastrukturlarına hücumların dayandırılmasını “ilk mühüm addım” adlandırıb və tam atəşkəsin lazım olduğunu bildirib.
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron isə davamlı və yoxlanıla bilən atəşkəs rejiminin yaradılmasının və bu prosesin sülh danışıqları ilə müşayiət olunmasının vacibliyini vurğulayıb.
“Biz Ukraynada uzunmüddətli və davamlı sülhün təmin edilməsi üçün konkret addımlar atmalıyıq.” – deyə Makron açıqlama verib.
Görüşdən əvvəl və sonra baş verənlər
Tramp telefon danışığı öncəsi bəyan etmişdi ki, Ukrayna ilə bağlı “müəyyən ərazilərin və enerji obyektlərinin bölüşdürülməsi” məsələsi müzakirə olunacaq.
Daha əvvəl Ukrayna və ABŞ rəsmiləri 30 günlük müvəqqəti atəşkəs barədə razılığa gəlmişdilər. Lakin Moskva bu təklifi ehtiyatla qarşılamış, Putin isə ABŞ-ın Ukraynaya silah tədarükünü dayandırmasını tələb etmişdi.
Siyasi analitiklər hesab edirlər ki, Rusiya və ABŞ arasındakı bu son telefon danışığı Ukrayna münaqişəsində mühüm dönüş nöqtəsi ola bilər. Lakin tərəflərin real addımlar atıb-atmayacağı hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.
