Hamı bilir ki, dişləri gündə iki dəfə fırçalamaq qaydadır. Amma səhər tezdən oyanıb yeməyə oturanda sual yaranır: dişləri yeməkdən əvvəl fırçalamaq, yoxsa sonra? Əgər sonra fırçalayırıqsa, nə qədər gözləmək lazımdır? Gəlin elmi faktlara, yanlış təsəvvürlərə və gündəlik həyata baxıb anlayaq ki, dişlərimiz üçün ən yaxşısı nədir.
Səhər diş fırçalanması niyə vacibdir?
Gecə yatarkən ağız boşluğunda heç nə dayanmır. Tükürük ifrazı azalır, bakteriyalar sürətlə çoxalır. Səhər ağız qoxusu da məhz buna görə yaranır – bu, dişlərdə yığılan lövhə və bakteriyaların siqnalıdır.
Səhər diş fırçalanmasının üç əsas faydası var:
- Gecə boyu yığılan bakteriyaları və lövhəni təmizləyir, kariyes və pis qoxunun qarşısını alır.
- Diş minasına flüorid tətbiq edərək onu qoruyur.
- Günün qalan hissəsi üçün ağız baxımına möhkəm başlanğıc verir və insana özünə inam bəxş edir.
Hətta yemək yeməyə vaxtınız olmasa belə, səhər diş fırçalamaq uzun müddət dişləri sağlam saxlamağın ən vacib addımlarından biridir.
Səhər yeməyindən əvvəl, yoxsa sonra?
Bu sual illərdir cavabsız qalıb. Elmi baxımdan isə üstünlük yeməkdən əvvəl fırçalamaqdır.
Yeməkdən əvvəl fırçalamaq ağızı təmiz vəziyyətə gətirir, dişlərə flüorid qatı yaradır, bakteriyaları azaldır və turşulu qidalar minaya zərər verməzdən əvvəl qoruyucu baryer qurur. Yeməkdən sonra fırçalamaq isə qalıqları təmizləyir və ağızda təravət hissi yaradır.
Ən vacib məsələ minanın qorunmasıdır. Turşulu içkilər və qidalar (portağal şirəsi, qəhvə, meyvələr) minanı müvəqqəti olaraq yumşaldır. Bu zaman fırça ilə sürtmək minanın aşınmasına səbəb ola bilər.
Yeməkdən əvvəl fırçalamağın üstünlükləri
- Gecə boyu yığılan bakteriyaları təmizləyir, kariyes riskini azaldır.
- Dişlərə flüorid qatı çəkir, yemək zamanı turşu və şəkərə qarşı qalxan yaradır.
- Xüsusilə turşulu qidalar yeyəcəksinizsə, minanı eroziyadan qoruyur.
Əlbəttə, yeməkdən sonra ağızda tam təmizlik hissi olmaya bilər – bu zaman şəkərsiz saqqız çeynəmək və ya ağzı su ilə yaxalamaq kömək edər.
Yeməkdən sonra fırçalamağın riskləri
Yeməkdən dərhal sonra fırçalamaq xoş hisslər versə də, turşulu qidalar yeyildikdə mina ən həssas vəziyyətdə olur. Bu zaman fırçalamaq minanı zədələyə bilər.
Stomatoloqlar belə məsləhət görür:
- Yeməkdən sonra ən azı 30 dəqiqə gözləyin.
- Gözləyə bilmirsinizsə, ağzı su ilə yaxalayın və ya şəkərsiz saqqız çeynəyin ki, pH tarazlığı bərpa olunsun.
Bu müddət ərzində tükürük turşuları neytrallaşdırır və minanı təbii qoruyur.
Ən yaxşı seçim hansıdır?
Ən effektiv yol – səhər yeməyindən əvvəl dişləri fırçalamaqdır. Bu, minanı qoruyur, bakteriyaları təmizləyir və ağızı günə hazır vəziyyətə gətirir.
Yeməkdən sonra fırçalamaq da olar, amma turşulu qida və içki qəbul etmisinizsə, mütləq gözləyin və ya əvvəlcə ağzı yaxalayın.
Yeməkdən dərhal sonra fırçalamaq mümkün deyilsə nə etməli?
Bəzən vaxt olmur, yolda yemək yeyirsiniz və ya sadəcə fırça əlinizin altında deyil. Belə hallarda dişləri qorumaq üçün bunlar edin:
- Ağzı adi su ilə yaxalayın – qida qalıqlarını yuyub turşuları seyreltir.
- Şəkərsiz saqqız çeynəyin – tükürük ifrazını artırır, turşuları neytrallaşdırır.
- Ən azı 30 dəqiqə gözləyin, sonra fırçalayın.
- Flüoridli ağız yaxalayıcıdan istifadə edin – bakteriyaları öldürür və nəfəsi təravətləndirir.
Bu sadə qaydalarla hətta ən sıx günlərdə də dişlərinizi qoruya bilərsiniz. Diş sağlamlığı gündəlik kiçik qərarlardan asılıdır – indi bilirsiniz ki, səhər fırçanı nə vaxt ələ almaq daha doğru olar.
