Qlobal enerji bazarında son ayların ən ciddi nəticələrindən biri qeydə alınıb. Hörmüz boğazında yük daşımalarının uzun müddət məhdudlaşması dünya üzrə neft tədarükünə ciddi zərbə vurub və bazarda böyük həcmdə ehtiyat itkisinə səbəb olub.
Analitik hesablamalara görə, dörd ay davam edən fasilə ərzində qlobal neft təchizatında ümumilikdə 1,15 milyard barel həcmində azalma baş verib. Baxmayaraq ki, hazırda boğazda gəmi hərəkəti bərpa olunub, mütəxəssislər bazarın əvvəlki tarazlığa qayıtmasının vaxt aparacağını bildirirlər.
Strateji ehtiyatlar minimum səviyyəyə enib
Mövcud vəziyyət beynəlxalq ehtiyat bazasına da təsirsiz ötüşməyib. Bir sıra ölkələrdə strateji neft rezervlərinin son onilliklərin ən aşağı göstəricilərinə yaxınlaşdığı qeyd olunur.
Xüsusilə:
- Beynəlxalq Enerji Agentliyinə üzv ölkələrin strateji ehtiyatları son onilliklərin minimum səviyyələrindən birinə düşüb
- ABŞ-ın fövqəladə hallar üçün saxladığı strateji neft rezervləri son 43 ilin ən aşağı həddinə enib
- Bazarda yaranan boşluğun tam bərpası üçün əlavə hasilat və logistika tədbirlərinə ehtiyac yaranıb
Ekspertlərin fikrincə, tədarük zəncirinin normallaşması yalnız gəmi hərəkətinin bərpası ilə yekunlaşmır. Limanlarda boş tanker çatışmazlığı, mina təmizləmə əməliyyatları və hasilat güclərinin əvvəlki səviyyəyə qaytarılması aylarla davam edə bilər.
Qiymətlər yenidən arta bilər
Münaqişənin ən gərgin dövründə dünya bazarında neftin bir barelinin qiyməti 126 dollara qədər yüksəlmişdi. Son həftələrdə qiymətlər 80 dolların altına düşsə də, analitiklər bunun tam sabitlik anlamına gəlmədiyini vurğulayırlar.
Onların qənaətincə, bazarda yaranmış 1 milyard bareldən çox həcmdə boşluğun tam aradan qaldırılması bir ilə qədər vaxt apara bilər. Bu isə yaxın aylarda enerji daşıyıcılarının yenidən bahalaşması ehtimalını gündəmdə saxlayır.
Bununla yanaşı, bəzi ekspertlər OPEC+ ölkələrinin hasilatı artırmaq imkanlarının və Hörmüz boğazında nəqliyyat axınının mərhələli şəkildə normallaşmasının qlobal bazarda təklifin bərpasına kömək edə biləcəyini bildirirlər. Lakin hazırkı şəraitdə enerji bazarında risklərin tam aradan qalxdığını söyləmək hələ tezdir.
