Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyası ad, soyad və ata adının dəyişdirilməsinə dair mübahisələrlə bağlı vahid məhkəmə təcrübəsini formalaşdıran qərar çıxarıb.
Daylinews-az.com-un Ali Məhkəməyə istinadən verdiyi məlumata görə, iddiaçı öz adını daha xoşagəlim səslənən bir adla, soyad və ata adını isə həyatında, təhsilində və inkişafında böyük rolu olan nənəsi və anasının adlarına uyğun olaraq dəyişdirmək istəyib. Lakin inzibati orqan bu tələbi rədd etdikdən sonra iddiaçı məhkəməyə müraciət edib. Birinci instansiya və apellyasiya məhkəmələri iddianı rədd edib, bunun ardınca iddiaçı kassasiya şikayəti ilə Ali Məhkəməyə üz tutub.
Ali Məhkəmənin qərarı
Ali Məhkəmə qərarında aşağıdakı əsas prinsipləri vurğulayıb:
- Ad hüququnun əhəmiyyəti: Ad, soyad və ata adı şəxsin kimliyini müəyyən edən fundamental elementlərdir. Bu, fərdin cəmiyyətdə fərqləndirilməsi və şəxsi həyatının tərkib hissəsi kimi əhəmiyyət kəsb edir. Ad hüququ şəxsin ictimai münasibətlərdə iştirakına imkan yaradır və onun olmaması hüquq və vəzifələrdən məhrumiyyətə səbəb ola bilər.
- Hüququn məhdudlaşdırılması: Ad, soyad və ata adının dəyişdirilməsi hüququ mütləq deyil və qanuni məhdudiyyətlərə tabedir. Bu məhdudiyyətlər:
- Uşağın mənafeyinə zərər: Uşağın mənafeyinə xələl gətirə biləcək və ya cinsinə uyğun olmayan, gülünc adların seçilməsinə icazə verilmir.
- İctimai maraqlar: Əhalinin dəqiq qeydiyyatı, şəxsin ailə və nəsil ilə əlaqələndirilməsi, dövlət dilinin qorunması və milli adqoyma ənənələrinin saxlanılması kimi məqsədlər naminə məhdudiyyətlər tətbiq oluna bilər.
- Ədalətli tarazlıq: Məhkəmələr və inzibati orqanlar ictimai maraqlarla fərdi maraqlar arasında balans saxlamalıdır. İctimai maraqlar yalnız konkret hallarda fərdin maraqlarından üstün tutula bilər.
- Fərdi maraqlar: Şəxsin kimliyini ifadə etmək, emosional və mənəvi bağlılıqlarını simvolizə etmək hüququ nəzərə alınmalıdır. Bunun üçün iddiaçının real, ciddi və əsaslandırılmış səbəbləri olmalıdır. Sadə emosional bağlılıq və ya şəxsi zövq kifayət hesab edilmir.
- Dövlət resursları: Ad dəyişikliyi dövlət tərəfindən resurs tələb etdiyindən, bu prosesdə ciddi və əsaslı səbəblərə üstünlük verilir.
Qərarın nəticəsi
Ali Məhkəmə iddiaçının tələbinin simvolik və emosional motivlərə əsaslandığını, lakin bunun ictimai maraqlara uyğun olmadığını qənaətə gəlib. Cavabdeh inzibati orqanın imtinası legitim və mütənasib hesab edilib. Nəticədə, iddiaçının kassasiya şikayəti təmin edilməyib və apellyasiya məhkəməsinin qərarı qüvvədə saxlanılıb.
Qərarın əhəmiyyəti
Bu qərar ad, soyad və ata adının dəyişdirilməsi ilə bağlı mübahisələrdə vahid məhkəmə təcrübəsi formalaşdırır. Fərdi hüquqlarla ictimai maraqlar arasında tarazlığın qorunması, dövlət dilinin və milli adqoyma ənənələrinin mühafizəsi kimi prinsiplərə vurğu edən bu qərar gələcək oxşar işlər üçün presedent yaradır.
