Azərbaycanda işsiz qalmaq səbəbindən kredit ödənişlərini davam etdirə bilməyən borcalanların maliyyə yükünü azaltmaq üçün yeni sığorta mexanizmi hazırlanır. Nəzərdə tutulan qaydalar təsdiqlənərsə, borcalanın özündən asılı olmayan səbəblərlə iş yerini itirməsi sığorta hadisəsi kimi tanınacaq və kredit öhdəliklərinin sığorta şirkəti tərəfindən qarşılanması mümkün olacaq.
Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov bildirib ki, hazırda ölkədə kredit götürən şəxslərin ölüm və əmək qabiliyyətini itirmə riskləri üzrə sığortalanması artıq tətbiq edilir və bu sahə Mərkəzi Bankın təsdiqlədiyi qaydalarla tənzimlənir. Mövcud mexanizmə əsasən, sığorta müddəti kreditin qalan dövrünə uyğun olmalı, sığorta məbləği isə ən azı borcalanın faktiki borcunu əhatə etməlidir.
Yeni mexanizm hansı halları əhatə edəcək?
Hazırlanan modelin əsas yeniliyi işsizlik riskinin sığorta hadisəsi kimi nəzərdə tutulmasıdır. Deputatın sözlərinə görə, bu yanaşma borcalanın özündən asılı olmayan hallarda maliyyə çətinliklərini azaltmağa imkan verəcək:
“Bəzi hallarda vətəndaşlarımız kredit götürürlər, amma onlardan asılı olmayan səbəblərdən həmin kreditin ödənilməsində çətinlik yaranır. Vətəndaşımızın iş yeri bağlanır və ya o, ixtisar olunur. Nəticədə kredit öhdəliyini yerinə yetirmək çətinləşir. Kredit risklərinin sığortalanması belə hallarda borcun sığorta şirkəti tərəfindən ödənilməsinə imkan verəcək”.
Beləliklə, müqavilədə nəzərdə tutulan şərtlər daxilində işsiz qalma faktı təsdiqlənərsə, borcalanın ödəniş öhdəliyi tam və ya qismən sığorta şirkətinin üzərinə keçə bilər.
Sığorta kreditin dəyərinə necə təsir edəcək?
Yeni mexanizmin əsas müzakirə mövzularından biri sığorta haqqının kredit xərclərinə təsiridir. Sığorta təminatından istifadə etmək üçün borcalan əvvəlcədən əlavə ödəniş etməli olacaq və işsizlik halı müqavilədə müəyyən edilmiş meyarlara uyğun olmalıdır.
Ekspertlər hesab edir ki, mexanizmin effektiv tətbiqi üçün aşağıdakı məsələlər dəqiqləşdirilməlidir:
- sığorta haqqının kreditin ümumi dəyərinə təsiri
- aylıq ödənişlərin hansı müddət ərzində qarşılanacağı
- bank və sığorta şirkəti arasında məsuliyyət bölgüsü
- sığorta hadisəsinin təsdiqlənmə şərtləri
Vüqar Bayramovun fikrincə, bu model tətbiq edilərsə, banklar sığortalı kreditlər üzrə faiz dərəcələrini müəyyən qədər aşağı sala bilərlər. Bu isə əlavə sığorta xərclərinin kompensasiya olunmasına kömək edə bilər.
Yeni mexanizmin əsas məqsədi vətəndaşların maliyyə risklərini azaltmaq və bank sektorunda problemli kreditlərin həcmini aşağı salmaqdır. Deputat hesab edir ki, bu qaydaların mümkün qədər tez təsdiqlənməsi həm borcalanlar, həm də maliyyə sistemi üçün müsbət nəticələr verə bilər.
