ABŞ prezidenti Donald Tramp hamilə qadınlara Tylenol (parasetamol) qəbulunu məhdudlaşdırmağı tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, yaxın zamanda həkimlərə bu dərmanı yalnız yüksək hərarət zamanı təyin etmək məsləhət görüləcək. Tramp bu bəyanatı Səhiyyə naziri Robert F. Kennedi ilə birgə keçirdiyi brifinqdə səsləndirib. O bildirib ki, Tylenol-un istifadəsi autizmlə əlaqəli ola bilər.
Lakin aparıcı beynəlxalq səhiyyə təşkilatları və mütəxəssislər bunun elmi cəhətdən sübuta yetirilmədiyini bildirirlər.
Həkimlərin mövqeyi
Amerika Mama və Ginekoloqlar Kolleci açıqlayıb ki, parasetamol hamilə qadınlar üçün ən təhlükəsiz ağrıkəsicilərdən biridir. Böyük Britaniyanın NHS xidməti də parasetamolu “birinci seçim” dərmanı hesab edir və onun uşağa zərər vermədiyini vurğulayır.
İstehsalçı şirkət Kenvue isə Trampın bəyanatı ilə razılaşmayaraq bildirib: “Müstəqil elmi araşdırmalar göstərir ki, parasetamol autizmə səbəb olmur”.
Niyə narahatlıq yaranıb?
Son illərdə bir sıra tədqiqatlar parasetamol istifadəsi ilə uşaqlarda sinir sistemi problemləri arasında zəif əlaqə göstəriciləri tapıb. Lakin bu nəticələr ardıcıl deyil və səbəb-nəticə əlaqəsini təsdiqləmir. Başqa araşdırmalar isə heç bir bağlılıq aşkar etməyib. Alimlər hesab edirlər ki, autizm bir amillə yox, genetik və ətraf mühit faktorlarının qarışığı ilə bağlıdır.
Parasetamol orqanizmdə ağrı siqnallarını bloklayır və bədənin temperaturunu tənzimləyir. Opiod olmayan analgetik olduğu üçün asılılıq yaratmır. Onun dəqiq təsir mexanizmi tam aydınlaşdırılmasa da, mərkəzi sinir sistemi üzərində təsir etdiyi qəbul olunur.
Dozaj qaydaları
NHS tövsiyə edir:
- 500 mq-lıq 1–2 tablet, gündə maksimum 4 dəfə;
- Günlük doza 4000 mq-dan çox olmamalıdır.
Həddindən artıq qəbul qaraciyər zədələnməsinə gətirib çıxara bilər. ABŞ-da 1998–2003-cü illərdə kəskin qaraciyər çatışmazlığının əsas səbəblərindən biri məhz parasetamolun həddindən artıq istifadəsi olub.
Ekspertlər bildirirlər: hamiləlik dövründə parasetamol yalnız həkimlə məsləhətləşdikdən sonra, qısa müddət və düzgün dozada qəbul edilməlidir. Autizmlə bağlı qəti sübutlar mövcud deyil, lakin tədqiqatlar davam edir.
