BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının 29-cu Tərəflər Konfransı (COP29) Bakıda təşkil edildi və qərarların qəbul edildiyi mühüm platforma oldu. İndi Braziliyanın Belen şəhərində keçirilən COP30 isə həmin qərarların həyata keçirildiyi əsas mərhələdir. Bu fikirləri COP29 Təşkilat Komitəsinin üzvü, “Qadın, İnkişaf, Gələcək” İctimai Birliyinin sədri Gülşən Axundova açıqlamasında bildirib.
Axundova qeyd edib ki, ilk olaraq COP29 yalnız COP30 üçün hazırlıq mərhələsi kimi qiymətləndirilirdi, lakin qəbul olunan qərarlar, xüsusilə Zərər və İtki Fondunun (Loss and Damage Fund) əməliyyat mərhələsinə keçməsi və maliyyə strukturlarının yaradılması, qlobal iqlim dialoqunda dönüş nöqtəsi oldu.
Bakıda baş tutan konfrans inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında etimadın bərpasını təmin edən siyasi platforma rolunu oynadı. Azərbaycanın həm ev sahibliyi, həm də vasitəçi kimi çıxışı Şimal-Cənub və Qərb-Şərq istiqamətində yeni diplomatik körpülərin qurulmasına şərait yaratdı.
COP29-un ən önəmli nailiyyətlərindən biri Zərər və İtki Fondunun fəaliyyətə başlamasıdır. Bu fond uzun müddət müzakirə olunsa da, indiyədək mexanizmləri formalaşmamışdı. Bakı konfransında fondun idarəetmə strukturu, donor ölkələrin ilkin öhdəlikləri və zərərçəkmiş dövlətlərin maliyyə yardımlarına çıxış qaydaları təsdiqləndi.
Konfransda “post-2025 maliyyə hədəfləri” məsələsi də müzakirə edilərək göstərdi ki, mövcud 100 milyard dollarlıq hədəf köhnəlib və qlobal səviyyədə daha geniş maliyyə çərçivəsinə ehtiyac var. Azərbaycan burada balanslı mövqeyini nümayiş etdirərək həm inkişaf etmiş ölkələrin məsuliyyətini, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin iştirakını vacib sayır.
Axundova bildirir ki, Bakı diplomatik və institusional əsasların qoyulduğu mərhələ, Belen isə bu qərarların praktik icrası və nəticələrinin ölçüsüdür. COP29 olmadan COP30-da konkret addımlar atmaq mümkün olmazdı. Azərbaycan COP29 vasitəsilə beynəlxalq nüfuzunu artırmış və qlobal iqlim proseslərinə yeni can bəxş etmişdir.
Ümumilikdə, Bakı qərarların qəbul edildiyi, Belen isə onların həyata keçirildiyi məkan kimi qiymətləndirilərək, “Bakı–Belen xətti” iqlim diplomatiyasında yeni mərhələnin simvolu sayılır.
