Çinin “Şэньчжоу-20” kosmik gəmisi ekipajı orbitdə planlaşdırılandan daha uzun müddət qalır. Bu, gəmiyə kiçik kosmik tullantıların dəyə biləcəyi barədə məlumatın daxil olması ilə əlaqədardır. Sentyabr ayında ekipaj – Çen Dü, Çen Çjunjui və Van Czie – “Tianqun” orbit stansiyasına çataraq, normalda noyabrda “Şэньчжоу-21” ilə yer dəyişməli idilər, amma heyətin qayıdışı texniki vəziyyətin yoxlanmasına görə təxirə salınıb.
Bu xəbər sosial şəbəkələrdə SpaceX və İlon Mask üçün xilasetmə missiyasının təşkil olunması çağırışlarına səbəb olub. Bunun əsasını ABŞ-ın siyasi hadisələri təşkil edir: Tramp bu il Maskadan Boeing-in CST-100 Starliner gəmisinin ekipajını “xilas etməyi” tələb etmişdi. Mask isə cavab olaraq SpaceX-in astronavtları geri gətirməyə hazır olduğunu bildirmişdi, ancaq real ehtiyac yox idi.
Hal-hazırda “Şэньчжоу-20” üçün təcili xilasetmə əməliyyatı tələb olunmur. Heyətin həyatı təhlükədə deyil və Çin risk olduqda “Şэньчжоу-22” gəmisini erkən istifadəyə verərək ekipajı əvəz edə bilər. Bənzər hallara dünya təcrübəsində də rast gəlinib: 2022-ci ildə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya birləşdirilmiş qırılmış “Soyuz” əvəzinə pilotsuz gəmi göndərilmişdi.
SpaceX-in belə hipotetik xilasetmə missiyasının texniki cəhətdən mümkünlüyü şübhəlidir. Crew Dragon-un boş gəmiləri yaxın vaxtlarda NASA Crew-12 və Vast-1 missiyaları üçün planlaşdırılıb və istifadəsi digər proqramların təxirə salınması lazım olacaq.
Ən ciddi maneə isə “Tianqun” və “Şэньчжоу”nun Çin standartlı stikuçlarının Crew Dragon-un universal interfeyslərindən fərqli olmasıdır. Bu səbəblə Crew Dragon “Tianqun”a qoşula bilməz, əlavə adaptasiya tələb olunur. Açıq kosmosa çıxaraq gəmilər arasında keçid ehtimalı da real görünmür, çünki Çin skafandrləri Crew Dragon-un sistemləri ilə uyğun deyil və onun dar girişindən keçə bilmir.
Politik baxımdan, ABŞ şirkəti ilə Çin dövlət proqramının əməkdaşlığı hökumətlər səviyyəsində razılaşmaları tələb edir ki, bu da müasir geosiyasi şəraitdə çox çətin görünür.
Əgər “Şэньчжоу-20”-nin təhlükəsiz qayıdışı mümkün olmazsa, ümumi müzakirələrə əsasən, ən real həll “Şэньçжоу-22” gəmisinin erkən istifadəyə verilməsidir. “Tianqun” stansiyası eyni anda üçdən çox ekipaj üzvü üçün nəzərdə tutulmayıb, buna görə də ekipaj artımı rəsmi rotasiya olmadan mümkün deyil.
