Kosmosda insanlığın ən böyük nailiyyətləri həmişə nəhəng raketlərin çiynində dayanır. Bu gün SpaceX-in Super Heavy raketi 16,7 milyon funt (təxminən 74 MN) qaldırıcı qüvvə ilə dünyanın ən güclü raketi sayılır. Wion nəşri indiyə qədər yaradılmış ən güclü raketlərin ilk onluğunu təqdim edib. Siyahıya həm işlək, həm də inkişaf mərhələsində olan raketlər daxildir.
1. SpaceX Super Heavy – 16,7 milyon funt qaldırıcı qüvvə
Hazırda dünyanın ən güclü raketidir. İlk mərhələnin 33 Raptor mühərriki birlikdə 16,7 milyon funt (74 meqanyuton) qüvvə yaradır. Bu, Saturn V-dən iki dəfə çoxdur. Raket 2023-cü ilin noyabrında ikinci inteqrasiya edilmiş uçuş sınağında tam gücünə çatmışdı. Super Heavy Ay və Mars missiyaları üçün nəzərdə tutulub.
2. SpaceX Starship Full Stack – 29 milyon funtdan çox ümumi qüvvə
Super Heavy və ikinci mərhələ (Starship) birlikdə işləyərkən ümumi qaldırıcı qüvvə 29 milyon funtu keçir. Bu, onu indiyə qədər yaradılmış ən güclü tam inteqrasiya olunmuş raketə çevirir. Starship tamamilə təkrar istifadə oluna bilən sistemdir: yenidən istifadə edilə bilən rejimdə 150 ton, birdəfəlik rejimdə isə 250 ton yükü aşağı Yer orbitinə çıxara bilir. SpaceX-in planına görə, gələn onillikdə Marsa daimi uçuşlar məhz bu raketlə həyata keçiriləcək.
3. NASA SLS (Space Launch System) – 8,8 milyon funt qüvvə
NASA-nın “Kosmos Buraxılış Sistemi” Saturn V-dən 15% güclüdür. Raketin əsasını dörd RS-25 maye mühərriki və iki böyük bərk yanacaqlı gücləndirici təşkil edir. Hər bir gücləndirici ilk iki dəqiqədə 3,2 milyon funt qüvvə verir. 2018-ci ildə modernizasiyadan sonra mühərriklər layihə gücünün 113%-də işləyir. SLS xüsusilə Ay missiyaları və dərin kosmosa uçuşlar üçün yaradılıb.
4. Saturn V – 7,5 milyon funt qüvvə
1960-cı illərin əfsanəsi. “Apollon” proqramı üçün yaradılan bu raket 12 astronavtı Ay səthinə çatdırıb. Beş F-1 mühərriki birlikdə 7,5 milyon funt (33,4 MN) qüvvə yaradırdı. Raket saniyədə 13 ton yanacaq “udurdu”. Saturn V hələ də indiyə qədər uğurla buraxılmış ən güclü raket sayılır və sonrakı bütün ağır raketlər üçün meyar qoyub.
5. SpaceX Falcon Heavy – 5,13 milyon funt qüvvə
Üç Falcon 9 nüvəsindən ibarət raket 27 Merlin mühərriki ilə işləyir və qalxarkən 5,13 milyon funt qüvvə yaradır. Aşağı Yer orbitinə 64 ton yük çıxara bilir. Bütün üç nüvə geri qayıdıb təkrar istifadə oluna bildiyi üçün raket həm güclü, həm də iqtisadi cəhətdən səmərəlidir. Falcon Heavy-in qüvvəsi tam gücünə çatmış Boeing 747 təyyarəsindən təxminən 18 dəfə çoxdur.
6. Long March 9 (Çin) – planlaşdırılan qüvvə təxminən 16 milyon funt
Çinin inkişaf etdirdiyi super ağır raket hələ tikilmə mərhələsindədir. Üç nüvəli konstruksiyası ilə Super Heavy səviyyəsində qüvvə (təxminən 16 milyon funt) verməsi gözlənilir. Vəd edilən yükqaldırma qabiliyyəti Saturn V-dən xeyli çoxdur. İlk sınaq mərhələləri 2025-ci ildə başlayıb və raketin 5-7 il ərzində istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
Bu raketlər insanlığın kosmosa çıxışını tamamilə dəyişir: Ay, Mars və daha uzaq missiyalar artıq fantastika deyil, real planlardır. Güc yarışında liderlik hazırda SpaceX-in əlindədir, amma Çin və NASA da geridə qalmır.
