Perunun cənub And dağlarında aparılan arxeoloji tədqiqatlar İnka sivilizasiyasının tarixinə yeni işıq salan mühüm kəşflə nəticələnib. Mütəxəssislər T’aqraçullo (Taqrachullo) adlı qədim qalada yüzlərlə tikili və minlərlə qiymətli artefakt aşkar ediblər. Tədqiqatçıların bir hissəsi hesab edir ki, bu kompleks əsrlər boyu yalnız salnamələrdə adı çəkilən müqəddəs Ankokaqa (Ancocagua) qalası ola bilər. Bu fərziyyə hələ təsdiqlənməsə də, son tapıntılar onun lehinə yeni arqumentlər təqdim edir.
Kompleks Maçu Pikçudan təxminən 225 kilometr məsafədə, yüksək dağlıq ərazidə sıldırım qayalıq üzərində yerləşir. Arxeoloqlar bildirirlər ki, T’aqraçullonun sahəsi Maçu Pikçudan təxminən dörd dəfə böyükdür. İllər boyu yerli sakinlər burada kartof əkib, mal-qara otarıb, hətta qədim daş tikililərdən biri alpaka saxlanılan hasar kimi istifadə olunub. Lakin son araşdırmalar göstərib ki, bu ərazi İnka imperiyasının ən mühüm dini və siyasi mərkəzlərindən biri ola bilər.
Minlərlə qızıl və gümüş bəzək əşyası tapıldı
Dəyişiklik 2022-ci ilin sentyabrında baş verib. Qazıntılar zamanı arxeoloqlar təxminən 3000 ədəd qızıl, gümüş və misdən hazırlanmış metal bəzək elementi aşkar ediblər. Sonrakı araşdırmalar göstərib ki, bu əşyalar İnka zadəganlarının mərasim geyimlərini bəzəmək üçün istifadə olunub. Bununla yanaşı, keramika nümunələri, daş alətlər, boyunbağılar, üzüklər və digər məişət əşyaları da üzə çıxarılıb. Tapıntılar göstərir ki, T’aqraçullo ucqar yaşayış məntəqəsi deyil, yüksək statusa malik dini və inzibati mərkəz olub.
Peru Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatına görə, kompleksdə üç əsas yaşayış dövrü müəyyən edilib: eramızın 700–1000, 1000–1476 və 1476–1532-ci illəri. Bu isə göstərir ki, yaşayış məskəni bir dəfə tikilib tərk edilməyib, əksinə, müxtəlif mədəniyyətlər tərəfindən əsrlər boyu genişləndirilib və istifadə olunub. Son araşdırmalar burada bəzi tikililərin tarixinin hətta İnkalardan əvvəlki dövrlərə aid ola biləcəyini də ortaya çıxarıb.
Bu qala əfsanəvi Ankokaqa ola bilərmi?
Bir sıra tarixçilər və arxeoloqlar T’aqraçullonun qədim salnamələrdə təsvir edilən Ankokaqa ilə eyni məkan ola biləcəyini düşünürlər. Tarixi mənbələrdə Ankokaqa Kuskonun cənubunda yerləşən, ispan işğalından sonra müqavimət hərəkatı ilə əlaqələndirilən müqəddəs qala kimi təsvir edilir. T’aqraçullonun coğrafi mövqeyi, memarlıq xüsusiyyətləri və mərasim xarakterli tapıntılar bu ehtimalı gücləndirən əsas amillər hesab olunur.
Bununla belə, alimlər ehtiyatlı mövqe sərgiləyirlər. Hazırda Ankokaqa ilə bağlı fərziyyəni qəti şəkildə təsdiqləyən sübut mövcud deyil və kompleksin əhəmiyyətli hissəsi hələ də qazılmayıb. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gələcək ekspedisiyalar bu sirli yaşayış məskəninin İnka imperiyasındakı rolu barədə daha dolğun məlumat verəcək. Artan maraq fonunda Peru hakimiyyəti həm ərazinin qorunmasını gücləndirib, həm də gələcəkdə turizm və elmi tədqiqatların inkişafı üçün konservasiya və infrastruktur layihələrinə başlayıb.
