18 sentyabr 2025-ci il tarixində Harvard Universitetində 35-ci İqnobel mükafatlarının təqdimetmə mərasimi baş tutdu. Ən gülməli və qeyri-adi elmi araşdırmaların müəllifləri bu dəfə də “fizika”, “biologiya”, “pediatriya”, “aviasiya”, “psixologiya”, “ədəbiyyat”, “mühəndislik dizaynı”, “kimya” və digər sahələrdə mükafatlandırıldı.
Mərasimin gedişi
Tədbiri ənənəvi olaraq elmi-satirik Annals of Improbable Research jurnalının redaktoru Mark Abrahams idarə etdi. Qaliblərə diplomla yanaşı, 10 trilyon dollarlıq zarafat pul mükafatı da təqdim olundu — amma yalnız kağızda və yalnız çap etdikdən sonra “işlək”.
Ən maraqlı qaliblər
- Sülh sahəsində: Frits Renner və həmkarları sübut etdilər ki, az miqdarda alkoqol xarici dildə nitqin axıcılığını artırır. Təcrübədə alman tələbələr holland dilində daha sərbəst danışmağa başlamışdılar.
- Fizika: İtalyan alimləri klassik “cacio e pepe” makaron sousunun niyə bəzən topalaşdığını izah etdilər — hər şey nişasta və “mozzarella fazası” ilə bağlıdır.
- Biologiya: Yaponiyalı Tomoki Kodjima və komandası göstərdilər ki, inəkləri zolaqlı rəngləsən, milçəklər onlara daha az hücum edir. Bu, pestisidsiz qorunma üsulu ola bilər.
- Pediatriya: Julia Menella və Qari Biçamp sübut etdilər ki, ananın çoxlu sarımsaq yeməsi südün qoxusunu dəyişir, körpələr isə daha uzun müddət əmizir.
- Aviasiya: Araşdırma göstərdi ki, alkoqol meyvə ilə qidalanan yarasaların uçuş və ekolokasiya qabiliyyətini pisləşdirir. “Sərxoş” yarasalar hədəfə trjez həmkarlarından daha gec çatır.
- Qidalanma: Togo agaması adlı kərtənkələlərin “dörd pendirli pizza”ya üstünlük verdiyi, amma “dörd fəsil” pizzaya biganə qaldığı müəyyənləşdirildi.
- Psixologiya: Polşalı və avstraliyalı alimlər tapdılar ki, insana “sən orta səviyyədən ağıllısan” deyilsə, qısa müddətlik özünəinam və narsisizm artır.
- Ədəbiyyat: ABŞ-lı William Bean 35 il boyunca dırnaqlarının böyümə sürətini ölçüb və nəticələri dərc etdiyi üçün mükafata layiq görüldü.
- Mühəndislik dizaynı: Hindistanlı tədqiqatçılar ayaqqabı qoxusunun şkaf dizaynına təsirini araşdıraraq, dezodorasiyanın yollarını təklif etdilər, hətta ayaqqabılar üçün “ultrabənövşəyi solyari” ixtira etdilər.
- Kimya: İsrailli alimlər PTFE (teflon) əsasında “kalorisiz dolğu” əlavə etməklə insanın toxluq hissini artırmaq ideyasını sınadılar.
İqnobel mükafatının mahiyyəti
İqnobel mükafatı 1991-ci ildən təqdim olunur və əsas məqsəd elmi həm güldürmək, həm də düşündürməkdir. Qaydada deyildiyi kimi, bu mükafat insanı əvvəlcə güldürməli, sonra isə düşündürməlidir.
