ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların maliyyə yükü sürətlə artmaqda davam edir. Son hesablamalara görə, təxminən 50 gün davam edən aktiv hərbi fəaliyyətlər Vaşinqtona 56,1 milyard dollardan çox vəsaitə başa gəlib. Bu göstərici müasir dövrdə ən bahalı regional əməliyyatlardan biri kimi qiymətləndirilir.
Məlumatlara əsasən, xərclər xüsusi monitorinq platforması tərəfindən real vaxt rejimində izlənilir və rəsmi hesabatlara söykənir. Bildirilir ki, ABŞ ilk günlərdə xüsusilə yüksək maliyyə sərf edib və sonrakı mərhələlərdə də gündəlik xərclər ciddi həcmdə qalıb.
Xərclərin strukturu və artım dinamikası
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin Konqresə təqdim etdiyi ilkin məlumatlara görə, münaqişənin ilk altı günü ərzində 11,3 milyard dollar xərclənib. Daha sonra isə gündəlik orta xərcin təxminən 1 milyard dollar səviyyəsində olduğu qeyd olunub.
Mütəxəssislər bildirir ki, açıqlanan rəqəmlər bütün istiqamətləri əhatə etmir. Xüsusilə aşağıdakı sahələr üzrə əlavə xərclərin olduğu ehtimal edilir:
- qoşunların yenidən yerləşdirilməsi
- hərbi texnikanın bərpası və təmiri
- logistik və təminat xərcləri
Bu səbəbdən ümumi məbləğin rəsmi göstəricidən daha yüksək olması istisna edilmir.
Regionda gərginliyin inkişafı
Hadisələrin başlanğıcı fevralın 28-nə təsadüf edir. Həmin gün ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyat başladılıb və bir neçə şəhərə hava zərbələri endirilib. Eyni zamanda, İranın ali rəhbəri Əli Xameneinin həlak olması regionda gərginliyi daha da artırıb.
Buna cavab olaraq İran:
- İsrail ərazisinə raket zərbələri endirib
- Fars körfəzi bölgəsində ABŞ hərbi bazalarına hücumlar həyata keçirib
Aprelin 8-nə keçən gecə tərəflər və onların müttəfiqləri iki həftəlik atəşkəs barədə razılığa gəlsələr də, bu razılaşma uzunmüddətli sabitlik yaratmayıb.
Davam edən diplomatik cəhdlər çərçivəsində 11-12 aprel tarixlərində Pakistanın vasitəçiliyi ilə İslamabadda ABŞ və İran nümayəndələri arasında danışıqlar keçirilib. Lakin görüşlər nəticəsiz başa çatıb və tərəflər ortaq mövqe tapa bilməyib.
Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik
Son günlərdə diqqət mərkəzində olan əsas məsələlərdən biri də Hörmüz boğazıdır. ABŞ prezidenti Donald Tramp 15 aprel tarixində bu strateji su yolunun açıq qalacağını açıqlayıb. Bu qərarın arxasında əsasən qlobal ticarət əlaqələrinin, xüsusilə Çinlə münasibətlərin qorunması dayanır.
Bununla belə, vəziyyət tezliklə yenidən gərginləşib. Aprelin 18-də İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Hərbi Dəniz Qüvvələri boğazın bağlandığını elan edib. Rəsmi Tehran bunu atəşkəs razılaşmasının pozulması və ABŞ tərəfindən tətbiq olunan blokadanın davam etməsi ilə əsaslandırıb.
