Bir gün tamamilə özünüzə vaxt ayırmamaq üçün neçə bəhanəniz var? Söhbət üç dəqiqəlik fasilədən yox, iş və başqalarının qayğıları deyil, sırf öz ehtiyaclarınız üçün ayırdığınız bütöv bir gündən gedir.
Bir çox insan bunu eqoist davranış hesab edə bilər. Lakin psixoloqlar əmindirlər ki, məhz bu cür “sağlam eqoizm” insanı tükənmişlikdən və uzunmüddətli zehni-fiziki yorğunluğun yaratdığı xəstəliklərdən qoruya bilər.
Holistik praktik və medium Ketlin Miller Your Tango üçün yazdığı məqalədə qeyd edir ki, özünə qayğı ilə aşağı stress səviyyəsi arasında birbaşa əlaqə var. Araşdırmalar göstərir ki, nadir hallarda tükənmişlik yaşayan insanlar başqalarına bir qədər eqoist görünə biləcək üç vərdişi müntəzəm şəkildə tətbiq edirlər.
1. İstirahəti əvvəlcədən planlaşdırmaq
Tükənmişlikdən uzaq qala bilən insanlar özləri üçün vaxtı təsadüfə buraxmırlar. Onlar ən azı üç ay əvvəldən təqvimlərini açaraq istirahət günlərini planlaşdırırlar. Bu, terapiya seansı, spa ziyarəti, qısa səyahət və ya sadəcə telefonun söndürüləcəyi bir gün ola bilər.
Belə planlama insanın emosional və fiziki tarazlığını uzunmüddətli perspektivdə qorumağa kömək edir. Əgər istirahət vaxtı əvvəlcədən müəyyənləşdirilməzsə, gündəlik öhdəliklər onu asanlıqla sıxışdırıb aradan çıxara bilər. Halbuki planlaşdırılmış istirahət zehni yenilənməyə və enerji ehtiyatlarının bərpasına şərait yaradır.
2. “Yox” deməyi və sərhəd qoymağı bacarmaq
Tükənmişliklə nadir hallarda qarşılaşan insanlar hər dəvətə və hər təklifə “bəli” demirlər. Onlar emosional balanslarına zərər verə biləcək tədbirlərdən və görüşlərdən imtina etməyi bacarırlar. Bu insanlar üçün şəxsi sərhədlər prioritetdir.
Maraqlıdır ki, məhz bu xüsusiyyət onların uğur qazanmasına da kömək edir. Sərhəd qoymaq bacarığı diqqəti əsas məqsədlərə yönəltməyə, enerjini boş yerə xərcləməməyə və daxili sabitliyi qorumağa imkan verir. “Yox” demək zəiflik deyil, əksinə, öz resurslarını dəyərləndirməyin göstəricisidir.
3. Dəyişikliklərə uyğunlaşmaq
İnsan orqanizmi və psixikası zamanla dəyişir. Bir il əvvəl faydalı olan pəhriz, idman rejimi və ya hobbi bu gün eyni effekti verməyə bilər. Tükənmişlik yaşamayan insanlar köhnə vərdişlərə kor-koranə bağlanmırlar.
Onlar öz gündəlik rejimlərini vəziyyətə uyğun yeniləyir, bədən və emosional ehtiyaclarını dinləyirlər. Bu çeviklik uzunmüddətli rifah üçün vacibdir. Daim eyni üsullara sadiq qalmaq bəzən yorğunluğu daha da dərinləşdirə bilər.
Amerika Psixoloji Assosiasiyasının prezidenti Cennifer Dohran da özünə qayğının insan rifahının mühüm hissəsi olduğunu vurğulayır. Onun sözlərinə görə, həm psixoloji, həm də fiziki cəhətdən sağlam olduqda daha məhsuldar işləyə bilirik.
Nəticə etibarilə, bəzən eqoist kimi görünən davranışlar əslində sağlamlığın və uzunömürlü məhsuldarlığın əsasını təşkil edir. Özünə vaxt ayırmaq, sərhəd qoymaq və dəyişikliklərə açıq olmaq tükənmişliyin qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.
