Nəsirəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası yaxın saatlar üçün kosmik hava ilə bağlı vacib xəbərdarlıq yayıb.
Bildirilir ki, Müsbət qütblü Tac Dəliyi axınları ilə əlaqəli, 18 yanvarda baş verən X1.95 sinifli Günəş alışmasının doğurduğu tac kütlə atılmaları yanvarın 20-də Yerə çatacaq. Bu alışma 18 yanvar saat 18:09 UTC-də qeydə alınıb və Günəşin Yerə tərəf çevrilmiş 4341-ci ləkə sahəsindən müşahidə olunub.
Rəsədxananın məlumatına görə, bu CME-nin (Tac Kütlə Atılması) Yerin maqnit sahəsinə birbaşa təsiri gözlənilir.
Proqnozlara əsasən, zərbə nəticəsində güclü (G3 səviyyəli), hətta bəzi ssenarilərdə şiddətli (G4 səviyyəsinə çatan) geomaqnit qasırğası ehtimalı istisna edilmir.
Beynəlxalq kosmik hava mərkəzləri də X1.9–X1.95 sinifli alışmaya bağlı Yer istiqamətli tam halo CME-ni təsdiqləyib və yanvarın 20-si üçün G3 səviyyəsində qasırğa ssenarisini mümkün sayır.
Təsir zonası və gözlənilən nəticələr
Kosmik hava üzrə qlobal proqnozlarda yanvarın 17–18-də G1 (yüngül) səviyyəli geomaqnit aktivlik artıq qeydə alınıb, yanvarın 19–20-də isə fon aktivliyi yenə yüksəklikdə qalacaq. CME zərbəsi bu fonun üzərinə əlavə olunaraq qısa müddətli, amma kəskin qasırğa fazası yarada bilər.
Bu zaman xüsusilə yüksək və orta enliklərdə qütb işıqlarının (avroraların) coğrafiyası genişlənə, radioəlaqədə qısamüddətli fasilələr, naviqasiya sistemlərində (GPS və s.) dəqiqlik azalması və bəzi enerji xətlərində yüklənmə riski arta bilər.
Şamaxı rəsədxanası qeyd edir ki, baş verə biləcək geomaqnit qasırğalarının intensivliyi və dəqiq vaxtı CME-nin real sürəti və Günəş küləyinin parametrlərindən asılı olacaq. Xəbərdarlıqda ehtimal səviyyəsinin yüksək olduğu vurğulanır və G3–G4 diapazonu texniki təsnifat kimi göstərilir.
Kosmik hava xidməti mərkəzləri CME-nin Yerin maqnitosferinə təsirini dəqiqləşdirmək üçün əlavə modelləşdirmə aparır və ehtiyac olduqda proqnozlar yenilənəcək.
