Mütəxəssislər bildirirlər ki, səhər qəfil və yüksək səsli zəngli saat siqnalı ilə oyanmaq insanın həm psixoloji, həm də fiziki vəziyyətinə mənfi təsir edə bilər. Tədqiqatlara görə, belə kəskin səslər bədəni yuxu vəziyyətindən qəfil çıxararaq stress reaksiyasını işə sala bilər.
Həkimlər qeyd edirlər ki, bu cür oyanış orqanizmin təbii ritmini pozur və günün ilk dəqiqələrindən gərginlik hissi yarada bilər. Nəticədə insanın konsentrasiyası azalır, səhər özünü yorğun və halsız hiss etməsi mümkündür.
Zəngli saatın səsi orqanizmdə stress reaksiyası yarada bilər
Elmi araşdırmalara əsasən, yüksək və qəfil siqnal simpatik sinir sistemini aktivləşdirir. Bu sistem insanın “döyüş və ya qaç” reaksiyasına cavabdehdir və təhlükə zamanı orqanizmin sürətli reaksiyasını təmin edir.
Belə səs siqnalı nəticəsində orqanizm yuxu mərhələsindən ani şəkildə stress vəziyyətinə keçir. Bu zaman:
- qanda stress hormonları, xüsusilə kortizol səviyyəsi artır
- ürək döyüntüsü sürətlənir
- bədəndə gərginlik hissi yaranır
Araşdırmaçıların fikrincə, bu kəskin keçid insanın günə daha gərgin və narahat başlamasına səbəb ola bilər.
“Yuxu inertliyi” effekti nədir?
Alimlər həmçinin “yuxu inertliyi” adlanan fenomenə diqqət çəkirlər. Bu, oyanışdan sonra beynin hələ tam aktiv olmadığı qısa dövrü ifadə edir.
Məhz bu mərhələdə kəskin və yüksək səslər insanın idrak funksiyalarına mənfi təsir göstərə bilər. Bu təsir aşağıdakı sahələrdə hiss olunur:
- yaddaş
- diqqət
- reaksiyanın sürəti
Buna görə də bir çox insan güclü siqnal ilə oyandıqdan sonra bir müddət “başda duman” hiss etdiyini bildirir.
Mütəxəssislər səhər oyanışı daha rahat etmək üçün daha yumşaq səsli zəngli saatlardan istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Məsələn, melodik siqnallar, təbiət səsləri və ya tədricən artan səsli siqnallar orqanizmin daha sakit şəkildə oyanmasına kömək edə bilər.
Bundan əlavə, günəş doğuşunu imitasiya edən işıqlı zəngli saatlar da son illərdə geniş istifadə olunur. Alimlərin fikrincə, düzgün yuxu rejimi və stresssiz oyanış üsulları gün ərzində insanın diqqətini, əhvalını və ümumi sağlamlıq vəziyyətini yaxşılaşdıra bilər.
