Səhər şirinlik istəmək sadəcə vərdiş deyil – bədən fiziki səbəblərə görə belə siqnal verir. Qan şəkəri aşağı düşüb, hormonlar aktivləşib və enerji ehtiyacı yaranır. Bu vəziyyətdə sağlam səhər yeməyi seçmək çətinləşir.
Qan şəkərinin aşağı olması
Gecə uykusundan sonra bədən uzun müddət ac qalıb. Qan şəker düzəyi pisləşib və orqanizm sürətlə enerji tələb edir. Şirin pəhrizlər və ya ağ karbohidratlar qan şəkerini tez qaldırır. Məhəl buna görə səhər şirin kurabiyə, simit və ya şirin çay fikri təklif edir.
Stress və hormonlar
Bədən 24 saatlıq daxili saatla işləyir. Səhər oyananda kortizol hormonu artıraq bizi oyanır, maddələr mübadiləsini sürətləndirir və diqqəti oyarır. Amma daimi stressdə kortizol yüksək qalır. Bu da qriyin – aclıq hormonu – səviyyəsini artırır.
Tədqiqatlar göstərir ki, yüksək qriyin səhər şirin yemək istəyini gücləndirir. Beynin mükafat mərkəzlərində zövq hissini artırır. Stress zamanı şirin yemək həm sürətli enerji, həm də xüsusi dad verir.
Yuxu çatışmazlığı
Düzgün yuxu alınmırsa, hormon və neyron dəyişiklikləri baş verir:
- Qriyin hormonu artir;
- Şirin yeməyə xüsusi iştah ochulur;
- Şəkərin dadı parlaqlaşır;
- Dopamin vasitəsilə zövq güclənir.
Eyni zamanda leptin – toxulma hormonu – azalır. Leptin az olarsa, insan dayandıqda çətinlik çəkir və planlaşdırılandan çox şirin yeyir. Səhər yorğunluğu insulin reaksiyasını zəiflədir. Bu da insulin qarşısının dayanmazlığına – qan şəkerini düzgün tənzimləməyə – səbəb olur. Orqanizm yenidən şirin tələb edir.
Şəkər dövründə yaşam
Yıllardır səhər şirin yemək vərdişdirsə, bu asılılıq yaradır. Şəkər beynin mükafat mərkəzini aktivləşdirərək dopamin buraxır. Dövr belə qurulur: şirin səhər yeməyi → sürətli enerji → zövq. Bu dövr nə qədər uzansa, qırmaq o qədər çətinləşir.
Səhər şirinlik istəyini necə azaldım?
Şirinlik istəyini kökündən kəsmək çətin olsa da, mümkündür. Səhv yol – iradə gücü ilə mübarizə. Daha effektiv yol – şərait dəyişdirməkdir.
- Yaxşı yatın
7-9 saat tam yuxu iştahı idarə etməyin açarıdır. Az yatmaq sürətli enerji – yəni şirinlik axtarışına səbəb olur. - Stresslə mübarizə aparın
Daimi stress kortizol və iştah artırır. Özünüzə uyğun üsulu seçin: gəzinti, idman, meditasiya, jurnal yazmaq və ya yaxın insanla söhbət. Nə edəndir məsələ deyil, effektiv olsun. - Doyuran səhər yeməyi yeyin
Protein və lifli yeməklər qan şəkerini sabit saxlayır, uzun müddət toxluq verir. Yumurta, şəkərsiz yoqurt, toxu və ya ətinə toxu, qoz, noxud və tam taxıl məhsulları bir saat sonra şirin istəyini önləyir. - Təbii şirinlik seçin
Bir anda şəkərdən imtina zəifliklərə səbəb olur. Mevalardakı təbii şəkər “şəkər çatışmazlığını” aradan qaldırır və asılılıqda azalma yaradır.
