Alimlər yumşaq robotların ən çətin mühitlərdə belə işləməsini təmin edən yeni nəsil hərəkət mexanizmi hazırlayıblar. Bu texnologiya temperaturun −40°C-dən +120°C-yə qədər dəyişdiyi və təzyiqin çox aşağı olduğu şəraitdə belə sabit fəaliyyət göstərir. Aparılan sınaqlar göstərib ki, sistem stratosferdə – 23 kilometrdən artıq yüksəklikdə də uğurla işləyir və bu, onun kosmik tətbiqlər üçün böyük potensiala malik olduğunu sübut edir.
Yeni materialın imkanları
Tədqiqatın əsasını xüsusi üsulla hazırlanmış silikon elastomer təşkil edir. Bu material həm elastik qalır, həm də ekstremal şəraitə davam gətirir. Yumşaq robotlar artıq uzun müddətdir ki, aviasiya və yüksək hündürlükdə aparılan tədqiqatlar üçün perspektivli hesab olunur. Onların yüngül və çevik olması, həmçinin həssas avadanlıqlarla təhlükəsiz işləməsi əsas üstünlüklər sırasındadır.
Yeni aktuator dielektrik elastomer texnologiyasına əsaslanır. Bu sistem elektrik enerjisini mexaniki hərəkətə çevirir, lakin əvvəlki modellərlə müqayisədə daha davamlıdır. Alimlər bu nəticəyə silikonun molekulyar quruluşunu dəyişməklə nail olublar. Bunun üçün ultrabənövşəyi işıq və platin katalizatorundan istifadə olunaraq daha möhkəm bağlar yaradılıb.
Bu texnologiyanın əsas xüsusiyyətləri:
- −40°C-dən +120°C-yə qədər temperatur diapazonunda işləmə qabiliyyəti
- Aşağı təzyiq və demək olar ki, vakuum şəraitində stabil fəaliyyət
- Elastikliyini itirmədən yüksək davamlılıq göstərməsi
- Elektrik enerjisini effektiv şəkildə mexaniki hərəkətə çevirməsi
Stratosferdə real sınaqlar
Laboratoriya testlərindən sonra yeni aktuatorlar yumşaq robot tutuculara quraşdırılıb və aerostat vasitəsilə stratosferə göndərilib. 23 kilometrdən artıq yüksəklikdə aparılan sınaqlar zamanı sistemlər aşağı temperatur və zəif təzyiq şəraitində problemsiz işləyib.
Bu uğurlu nəticələr göstərir ki, texnologiya yalnız nəzəri deyil, real şəraitdə də özünü doğruldur. Bu isə yumşaq robotların kosmosda, xüsusilə peyklərlə işləyən sistemlərdə tətbiqinə yol açır.
Alimlərin fikrincə, bu inkişaf aşağıdakı sahələrdə istifadə oluna bilər:
- Yüksək hündürlükdə aparılan elmi tədqiqatlar
- Kosmik missiyalarda texniki xidmət işləri
- Həssas avadanlıqlarla təhlükəsiz manipulyasiya
- Gələcək robot texnologiyalarında yeni materialların tətbiqi
Eyni zamanda, bu yanaşmanın digər silikon əsaslı materiallara da tətbiq edilə biləcəyi qeyd olunur. Bu, daha dayanıqlı və 3D çap texnologiyaları ilə uyğun materialların hazırlanmasına imkan yarada bilər.
Beləliklə, yeni aktuator texnologiyası yumşaq robotların yalnız Yer üzündə deyil, artıq kosmosda da istifadə oluna biləcəyini göstərir və robototexnikanın gələcək inkişafı üçün mühüm addım sayılır.
