Kanadanın Vankuver adası ətrafındakı dəniz ekosistemləri ilə bağlı aparılan yeni araşdırma alimləri narahat edən nəticələr ortaya qoyub. Viktoriya Universitetinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, bölgədə nəhəng yosun meşələrinin yoxa çıxması əvvəllər düşünüldüyündən xeyli əvvəl başlayıb.
Araşdırmaya görə, iqlim dəyişikliklərinin dəniz ekosistemlərinə mənfi təsiri son illərin problemi deyil. Alimlər hesab edirlər ki, Britaniya Kolumbiyası sahillərində suyun temperaturunun artması və sualtı bitki örtüyünün məhv olması onilliklərdir davam edir.
50 illik məlumatlar narahatedici mənzərə yaradıb
Tədqiqatçılar Şimali Saliş dənizində yerləşən qəhvəyi laminariya və digər makroyosun koloniyalarının vəziyyətini öyrənmək üçün 1972-ci ildən bəri toplanmış xəritələri, aerofotoşəkilləri və sualtı müşahidələri təhlil ediblər. 2023-cü ildə isə eyni ərazilərdə yenidən müşahidələr aparılaraq nəticələr müqayisə olunub.
Arxiv materialları göstərib ki, vaxtilə Komoks və Denman adası ətrafında 5,5 kvadrat kilometrdən çox ərazini əhatə edən nəhəng laminariya meşələri mövcud olub. Bu göstərici alimlərin əvvəllər bölgə üçün qəbul etdikləri baza səviyyəsindən təxminən on dəfə yüksəkdir.
Hazırda isə həmin üzən yosun meşələrindən demək olar ki, heç nə qalmayıb. Peyk müşahidələri əsas itkilərin 1972-1984-cü illər arasında baş verdiyini göstərir. Bu isə müasir istilik dalğalarından xeyli əvvəlki dövrə təsadüf edir.
İqlim dəyişikliyi dəniz həyatını dəyişdirir
Alimlər yox olmanın əsas səbəbi kimi iqlim dəyişikliklərini göstərirlər. Sahil mayaklarında aparılan temperatur ölçmələri sübut edib ki, Saliş dənizində suyun temperaturu artıq ötən əsrin əvvəllərindəki göstəricilərdən xeyli yüksək olub və artım prosesi bu gün də davam edir.
Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, soyuq suyu sevən laminariya və qırmızı yosun növlərinin sayı bəzi ərazilərdə 60-99 faiz azalıb. Maraqlıdır ki, onların yerini istiliyi sevən növlər də tutmayıb. Nəticədə balıqlar üçün vacib yaşayış və qida mənbələri yoxa çıxmağa başlayıb.
Bu dəyişikliklər siyənək, qızılbalıq və dəniz levrəyi kimi kommersiya əhəmiyyətli növlərin populyasiyasına da təsir göstərə bilər. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, insanlar okeanların keçmiş vəziyyəti barədə tam təsəvvürə malik deyil və bu gün “normal” hesab edilən ekosistem əslində artıq ciddi şəkildə dəyişib.
