Bu gün Azərbaycanın tanınmış ictimai-siyasi xadimi, yazıçı və maarifçi Nəriman Nərimanovun anadan olmasının 156-cı ildönümü qeyd olunur. Onun çoxşaxəli fəaliyyəti həm milli mədəniyyətin inkişafında, həm də ölkənin siyasi tarixində mühüm iz buraxıb.
Nərimanov 1870-ci ildə Tbilisidə dünyaya göz açıb. İlk təhsilini başa vurduqdan sonra 1890-cı ildə Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirib. Daha sonra isə təhsilini davam etdirərək 1908-ci ildə Odessadakı Novorossiysk Universitetinin tibb fakültəsini uğurla tamamlayıb. O, həkimlik fəaliyyəti ilə yanaşı, cəmiyyətin maariflənməsi üçün də fəal çalışıb.
Maarifçilik və ədəbi irs
Gənc yaşlarından xalqın savadlanmasını prioritet sayan Nərimanov Bakıda ilk qiraətxananın yaradılmasının təşəbbüskarlarından biri olub.
Bu təşəbbüs dövrün ictimai həyatında mühüm dönüş nöqtəsinə çevrilib. Qısa müddətdə qiraətxana geniş oxucu auditoriyası qazanıb, müxtəlif millətlərdən olan insanlar burada toplaşaraq kitab oxuma və müzakirə mühiti formalaşdırıblar.
Onun ədəbi yaradıcılığı da xüsusi diqqətə layiqdir. Nəriman Nərimanov Azərbaycan ədəbiyyatında ilk roman nümunələrindən sayılan “Bahadır və Sona” əsərinin müəllifidir. Eyni zamanda “Nadir şah” pyesi ilə milli dramaturgiyada ilk tarixi faciələrdən birini yaradıb. Bundan başqa, o, müxtəlif əsərlərin Azərbaycan dilinə tərcüməsində iştirak edib və dərsliklərin hazırlanmasına töhfə verib.
Onun fəaliyyətini qısa şəkildə belə ümumiləşdirmək olar:
- Maarifçilik hərəkatının fəal təşəbbüskarlarından biri
- Azərbaycanda ilk qiraətxananın yaradıcılarından
- “Bahadır və Sona” romanının müəllifi
- “Nadir şah” tarixi faciəsinin yaradıcısı
- Tərcüməçi və dərslik müəllifi
Siyasi fəaliyyət və irsi
Nərimanov yalnız maarifçi və yazıçı kimi deyil, həm də siyasi xadim kimi mühüm rol oynayıb. O, 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasında iştirak edən əsas fiqurlardan biri olub və ölkənin idarə olunmasında önəmli mövqelərdə təmsil olunub. Onun rəhbərliyi dövründə milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına xüsusi önəm verildiyi qeyd edilir.
1925-ci il martın 19-da Moskvada vəfat edən Nərimanovun ölümü uzun müddət müzakirə mövzusu olub və müəyyən mənada müəmmalı sayılır. O, Kremlin divarları yaxınlığında dəfn edilib.
Bu gün onun xatirəsi Azərbaycanda geniş şəkildə yaşadılır. Bakı şəhərinin rayonlarından biri, müxtəlif küçə və prospektlər, həmçinin abidə və muzeylər onun adını daşıyır. Nəriman Nərimanovun irsi isə ölkənin ictimai və mədəni həyatında hələ də öz aktuallığını qoruyur.
