Türkiyənin cənub-şərqində arxeoloqlar diqqətçəkən kəşfə imza atıblar. Dəclə çayı üzərində yerləşən su anbarının altında təxminən 2400 il yaşı olan qədim şəhərin qalıqları aşkar edilib. Tədqiqatçılar bu ərazini “zaman kapsulu” adlandırırlar — tikililər demək olar ki, dəyişmədən günümüzə qədər qorunub.
Məlumata görə, qədim yaşayış məntəqəsi hazırda su altında yerləşir və burada bütöv məhəllələrin izləri aşkar edilib. Tapıntılar arasında qəbirlər, məscid və dini təhsil ocaqları – mədrəsələr xüsusi yer tutur.
Su altında qorunan nadir şəhər
Alimlər bildirir ki, su altında qalması şəhərin yaxşı vəziyyətdə qorunmasına səbəb olub. Uzun müddət insan müdaxiləsindən uzaq qalan tikililər ciddi dağıntılara məruz qalmayıb.
Dicle University tərəfindən aparılan araşdırmalarda şəhərin müxtəlif hissələri müəyyən edilib. Bəzi dövrlərdə su səviyyəsinin azalması bu strukturları qismən müşahidə etməyə imkan verir.
Tədqiqatçı İrfan Yıldız qeyd edib ki, əldə olunan görüntülər şəhərin yüksək səviyyədə qorunduğunu göstərir:
“Tikililər struktur baxımından bütöv qalır və bu, arxeoloji baxımdan nadir haldır”.
Tarixi qatlarla zəngin region
Kəşfin edildiyi Egil bölgəsi tarix boyu müxtəlif sivilizasiyaların məskəni olub. Bu ərazilərdə hetlərdən Osmanlı imperiyasına qədər bir çox mədəniyyət iz buraxıb.
Araşdırmalara görə, su altında qalan şəhər bu çoxqatlı tarixin mühüm hissəsidir. Ərazidə qayalar üzərində qədim məzarlar və hökmdar yazıları da aşkar edilib.
Bu tapıntılar bölgənin zəngin və mürəkkəb tarixini bir daha təsdiqləyir və alimlərə keçmişi daha dərindən araşdırmaq imkanı yaradır.
Gələcək tədqiqatlar və risklər
Mütəxəssislər abidənin gələcəyi ilə bağlı müəyyən risklərin olduğunu bildirir. Su səviyyəsinin dəyişməsi, lilin toplanması və təbii eroziya zamanla bu qalıqlara zərər verə bilər.
Bu səbəbdən genişmiqyaslı sualtı araşdırmaların aparılması vacib hesab olunur. Bu tədqiqatlar:
- tikililərin quruluşunu daha detallı öyrənməyə
- istifadə olunan materialları analiz etməyə
- qədim insanların həyat tərzini daha yaxşı anlamağa imkan verə bilər
Bu kəşf yalnız Türkiyə üçün deyil, dünya arxeologiyası üçün də böyük əhəmiyyət daşıyır. Su altında qorunmuş belə şəhərlər nadir hallarda rast gəlinir və keçmişə dair dəyərli məlumatlar təqdim edir.
