Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində bəzi ixtisas istiqamətləri üzrə gender balansının fərqli olması diqqət çəkir. Mövcud statistik göstəricilər göstərir ki, tələbələrin seçimləri sahələr üzrə bərabər paylanmır:
- Humanitar istiqamətlərdə tələbələrin 79,7 faizi qadın, 20,3 faizi kişidir.
- Texniki sahələrdə isə tələbələrin 62,9 faizi kişi, 37,1 faizi qadındır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu fərqlər təkcə şəxsi maraqlarla deyil, həm də cəmiyyətdə formalaşmış stereotiplərlə bağlıdır. İxtisas seçimində gender bölgüsünün davam etməsi gələcəkdə əmək bazarında müəyyən disbalansların yaranmasına səbəb ola bilər.
Sosial gözləntilər seçimlərə necə təsir edir?
Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova hesab edir ki, illər boyu formalaşmış ictimai yanaşmalar gənclərin seçimlərinə ciddi təsir göstərib.
Onun sözlərinə görə, uzun müddət qızlar daha çox müəllimlik, filologiya və tibb kimi sahələrə, oğlanlar isə mühəndislik, texnologiya və proqramlaşdırmaya yönləndirilib. Bu yanaşma hər zaman açıq formada ifadə olunmasa da, ailə, məktəb və sosial mühit vasitəsilə gənclərə ötürülüb.
“İstedadın və intellektin cinsi yoxdur. Əgər müəyyən istiqamətdə 80 faizə 20 faiz nisbəti müşahidə olunursa, burada sosial amillərin təsirini görməmək mümkün deyil”, – deyə deputat bildirib.
STEM sahələrində qadınların iştirakı niyə vacibdir?
Elnarə Akimovanın sözlərinə görə, ABŞ, Kanada, Almaniya və Finlandiya kimi ölkələrdə qızların STEM – elm, texnologiya, mühəndislik və riyaziyyat sahələrinə cəlb olunması üçün xüsusi proqramlar həyata keçirilir. Robototexnika dərnəkləri, proqramlaşdırma kursları və qadın alimlərlə görüşlər bu istiqamətdə uğurlu nəticələr verir.
Deputat hesab edir ki, Azərbaycanda da rəqəmsal bacarıqlar və informasiya texnologiyaları sahəsində qızların iştirakını artırmaq üçün müxtəlif layihələr reallaşdırılır. Lakin bu proses məktəbdən universitetə qədər davam edən sistemli siyasətə çevrilməlidir.
Onun fikrincə, məqsəd qadınları texniki, kişiləri isə humanitar sahələrə məcburi yönləndirmək deyil. Əsas hədəf hər bir gəncin cinsindən asılı olmayaraq öz maraq və bacarıqlarına uyğun seçim edə bilməsini təmin etməkdir. Çünki cəmiyyət yalnız insanların potensialı stereotiplərlə deyil, qabiliyyətləri ilə qiymətləndirildikdə inkişaf edir.
