Azərbaycanda rəqəmsal ödənişlərin sürətlə yayılması POS terminalların gələcəyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Son statistik göstəricilər göstərir ki, ölkədə fəaliyyət göstərən POS terminalların sayı son aylarda nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Bu isə yeni ödəniş texnologiyalarının ənənəvi terminalları əvəz edib-etməyəcəyi sualını aktuallaşdırıb.
Məlumatlara görə, 2025-ci ilin sonunda ölkə üzrə 184 mindən çox POS terminal fəaliyyət göstərdiyi halda, 2026-cı ilin aprel ayının sonuna bu rəqəm 160 minə qədər geriləyib. Beləliklə, qısa müddət ərzində təxminən 24 min terminal istifadədən çıxarılıb.
Azalmanın əsas səbəbi nədir?
Bank sektorunun açıqlamalarına əsasən, bu dəyişiklik əsasən mobil POS terminallarla bağlıdır. Bir sıra cihazlarda əməliyyat dövriyyəsinin zəif olması onların iqtisadi səmərəliliyini azaldıb. Nəticədə bəzi maliyyə qurumları rentabelliyi qorumaq məqsədilə aktiv istifadə edilməyən terminalları dövriyyədən çıxarmağa qərar veriblər.
Ekspertlər hesab edirlər ki, QR kod vasitəsilə ödənişlər, mobil bank tətbiqləri və kartdan-karta köçürmələr gündəlik əməliyyatlarda daha geniş istifadə olunduqca fiziki terminallara tələbat da azalır. Xüsusilə kommunal xidmətlər, mobil rabitə və digər ödənişlərin böyük hissəsi artıq rəqəmsal platformalar üzərindən həyata keçirilir.
Terminalların tam ləğvi gözlənilirmi?
İqtisadçıların fikrincə, yaxın illərdə POS terminalların sayının daha da azalması mümkündür. Bununla belə, onların tamamilə bazardan çıxması real görünmür. Çünki hələ də nağd puldan istifadə edən, smartfonu olmayan və ya rəqəmsal xidmətlərə tam inteqrasiya olunmayan istifadəçi qrupları mövcuddur.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qarşıdakı 5-10 il ərzində ödəniş infrastrukturunda dəyişikliklər davam etsə də, POS terminallar rəqəmsal ödəniş sistemlərini tamamlayan vacib alət kimi fəaliyyətini qoruyacaq. Tam keçid yalnız cəmiyyətin bütün təbəqələrinin rəqəmsal maliyyə xidmətlərindən istifadə etdiyi halda mümkün ola bilər.
