Rəqəmsal xidmətlərdən istifadə gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bank hesabları, elektron poçt, sosial şəbəkələr, dövlət xidmətləri və digər onlayn platformalarda saxlanılan şəxsi məlumatların təhlükəsizliyi isə ilk növbədə istifadə olunan paroldan asılıdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, etibarlı parol kibercinayətkarların şəxsi məlumatlara çıxışının qarşısını alan ən vacib müdafiə vasitələrindən biridir.
Sadə və ya bir neçə platformada təkrar istifadə olunan parollar hesabların ələ keçirilməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Buna görə də hər bir istifadəçi şəxsi məlumatlarının qorunmasına məsuliyyətlə yanaşmalı və təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməlidir.
Güclü parol necə olmalıdır?
Etibarlı parol hər bir xidmət üçün fərqli olmalı və asan təxmin edilən məlumatlardan ibarət olmamalıdır. Mütəxəssislər parolun ən azı 12 simvoldan ibarət olmasını tövsiyə edirlər.
Güclü parol hazırlayarkən aşağıdakı məqamlara diqqət yetirmək lazımdır:
- ən azı 12 simvoldan istifadə edin
- böyük və kiçik hərfləri birlikdə işlədin
- rəqəmlərdən və xüsusi simvollardan istifadə edin
- hər hesab üçün fərqli parol yaradın
- ad, soyad, doğum tarixi, telefon nömrəsi və ya asan təxmin edilən sözlərdən istifadə etməyin
Eyni parolun müxtəlif hesablar üçün seçilməsi xüsusilə risklidir. Belə hallarda kibercinayətkar bir hesabı ələ keçirdikdən sonra digər platformalara da asanlıqla daxil ola bilər.
Parollar, təsdiq kodları və digər giriş məlumatları heç bir halda üçüncü şəxslərlə paylaşılmamalıdır. Hətta özünü hər hansı təşkilatın əməkdaşı kimi təqdim edən şəxslərə belə bu məlumatları vermək təhlükəli ola bilər.
Əlavə təhlükəsizlik tədbirləri
Mümkün olan bütün xidmətlərdə iki faktorlu identifikasiya (2FA) aktivləşdirilməlidir. Bu funksiya parol oğurlansa belə, əlavə təsdiq mərhələsi hesabın icazəsiz istifadəsinin qarşısını almağa kömək edir.
Mütəxəssislər mürəkkəb kombinasiyaların yadda saxlanılması üçün etibarlı parol menecerlərindən istifadə etməyi də tövsiyə edirlər. Bu proqramlar müxtəlif hesablar üçün unikal parollar yaratmağa, onları şifrələnmiş şəkildə saxlamağa və təhlükəsiz idarə etməyə imkan verir.
Bununla yanaşı, elektron poçt hesabının təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Çünki əksər onlayn xidmətlərdə parolun bərpası məhz elektron poçt vasitəsilə həyata keçirilir. Kritik hesabların parollarını mütəmadi yeniləmək də əlavə təhlükəsizlik yaradır.
Parolları necə saxlamaq lazımdır?
Parolların düzgün saxlanılması onların yaradılması qədər vacibdir. Təhlükəsizlik baxımından giriş məlumatlarını açıq şəkildə telefon qeydlərində, messencerlərdə, elektron məktublarda və ya kağız üzərində saxlamaq tövsiyə olunmur. Bu məlumatlar başqalarının əlinə keçərsə, hesablarınız risk altına düşə bilər.
Bundan əlavə, xüsusilə ictimai və ya başqalarının istifadə etdiyi kompüterlərdə brauzerin parolları avtomatik yadda saxlaması funksiyasından istifadə etmək məqsədəuyğun deyil. Belə cihazlarda saxlanılan məlumatlar üçüncü şəxslər tərəfindən asanlıqla əldə edilə bilər.
Etibarlı parol menecerləri bu baxımdan daha təhlükəsiz seçim hesab olunur. Onlar bütün giriş məlumatlarını şifrələyərək vahid sistemdə saxlayır və istifadəçinin yalnız bir əsas parolu yadda saxlamasını tələb edir.
Rəqəmsal təhlükəsizliyi necə artırmaq olar?
Parolların qorunması ilə yanaşı, istifadə olunan cihazların təhlükəsizliyi də diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Əməliyyat sistemi və proqram təminatı mütəmadi yenilənməli, antivirus proqramlarından istifadə edilməli və cihazlara kənar şəxslərin çıxışı məhdudlaşdırılmalıdır.
İstənilən təşkilat və ya xidmətlə əlaqə saxlayarkən yalnız rəsmi kommunikasiya kanallarından istifadə etmək tövsiyə olunur. Dəstək xidmətlərinin əlaqə məlumatlarını sosial şəbəkələrdə və ya messencerlərdə təsadüfi axtarmaq əvəzinə, onları yalnız həmin qurumun rəsmi internet səhifəsindən və ya rəsmi mobil tətbiqindən əldə etmək daha təhlükəsizdir.
Şəxsi məlumatların qorunması yalnız güclü paroldan deyil, həm də təhlükəsizlik qaydalarına ardıcıl əməl etməkdən asılıdır. Sadə, lakin vacib vərdişlər kibertəhlükələrin qarşısını almağa və rəqəmsal hesabların təhlükəsizliyini qorumağa kömək edir.
