Dəmir çatışmazlığı yalnız halsızlıq və enerjinin azalması ilə özünü göstərmir. Bu vacib mikroelementin çatışmaması bəzən üzdə və göz ətrafında yaranan dəyişikliklərlə də özünü büruzə verir. Bununla belə, mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu əlamətlər başqa sağlamlıq problemləri ilə də əlaqəli ola bilər və yalnız onların əsasında özbaşına diaqnoz qoymaq düzgün deyil.
Əczaçılıq üzrə elmlər doktoru Ayesha Gulzar bildirir ki, aşağıda sadalanan əlamətlər yorğunluq, başgicəllənmə və ya nəfəs darlığı kimi simptomlarla birlikdə müşahidə olunarsa, ilk növbədə həkimə müraciət edilməlidir. Onun sözlərinə görə, analizlər aparılmadan dəmir preparatlarının qəbuluna başlamaq olmaz.
“Reseptsiz satılan dəmir preparatlarını ehtiyac olmadan qəbul etməyin. Orqanizmdə dəmirin həddindən artıq toplanması zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Həkim simptomlarınızı qiymətləndirəcək və lazımi laborator analizlər təyin edəcək”, – deyə Ayesha Gulzar bildirib.
1. Aşağı göz qapağının selikli qişasının solğunlaşması
Sağlam insanda aşağı göz qapağının daxili hissəsi çəhrayı və ya parlaq qırmızı rəngdə olur. Bunun səbəbi həmin nahiyədə oksigenlə zəngin qan daşıyan çoxsaylı kiçik damarların yerləşməsidir. Qandakı oksigeni daşıyan hemoglobinin tərkibində isə dəmir mühüm rol oynayır.
International Journal of Women’s Health jurnalında dərc olunan araşdırmaya əsasən, dəmir çatışmazlığı hemoglobinin səviyyəsinin azalmasına səbəb ola bilər. Bu zaman göz qapağının daxili selikli qişası əvvəlki çəhrayı rəngini itirərək açıq çəhrayı və ya demək olar ki, ağ rəng alır. Tibb müayinələri zamanı həkimlər bu əlaməti dəmir çatışmazlığının klinik göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirirlər.
2. Göz altındakı tünd kölgələr
Göz altındakı qaralmaların yaranmasının bir çox səbəbi var. Yuxusuzluq, irsiyyət, hormonal dəyişikliklər və müxtəlif xəstəliklər bunlardan yalnız bir neçəsidir. Lakin bəzi insanlarda bu dəyişiklik dəmir çatışmazlığı ilə də əlaqəli ola bilər.
Mütəxəssislər izah edirlər ki, dəmir azaldıqda toxumalara oksigen daşınması zəifləyir və bu da gözaltı nahiyənin daha tünd görünməsinə səbəb ola bilər. Bununla belə, təkcə göz altındakı qaralmalar dəmir çatışmazlığının etibarlı göstəricisi hesab edilmir və əlavə müayinələr tələb olunur.
3. Gözlərdə quruluq və qaşınma
Göz yaşı vəziləri göz səthinin daim nəm qalmasını təmin edir. Dəmir çatışmazlığı isə bu vəzilərin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
The Kaohsiung Journal of Medical Sciences jurnalında dərc olunan araşdırmada qeyd edilir ki, dəmir çatışmazlığı göz yaşı ifrazını azalda, nəticədə gözlərdə quruluq, yanma, qaşınma və narahatlıq hissi yarada bilər. Bu simptom uzun müddət davam etdikdə gündəlik həyatda ciddi diskomforta səbəb ola bilər.
4. Solğun dəri
Hemoglobin qana parlaq qırmızı rəng verir və dəriyə sağlam görünüş bəxş edir. Orqanizmdə kifayət qədər dəmir olmadıqda hemoglobin sintezi azalır, nəticədə dəri və dodaqlar əvvəlkindən daha solğun görünə bilər.
Indian Journal of Hematology and Blood Transfusion jurnalında dərc olunan tədqiqatda bildirilir ki, ağır dəmir çatışmazlığı zamanı dəri damarlarında qan dövranı azalır, orqanizm isə qan axınını həyati vacib orqanlara yönəldir. Bu səbəbdən dəri yalnız solğun deyil, bəzən sarımtıl çalar da ala bilər.
5. Dodaq künclərində çatlar və yaralar
Dəmir çatışmazlığının diqqət çəkən əlamətlərindən biri də angular xeylit adlanan iltihabi vəziyyətdir. Bu zaman ağız künclərində çatlar, qızartı, yaralar və ağrı əmələ gəlir. Problem bir və ya hər iki ağız küncünü əhatə edə bilər.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, dəmir hüceyrələrin yenilənməsi və immun sisteminin normal fəaliyyəti üçün vacib elementdir. Onun çatışmazlığı dodaq və ağız boşluğunun selikli qişasını nazik, quru və zədələnməyə meyilli edir. Bundan əlavə, zədələnmiş toxumalar bakterial və göbələk infeksiyalarına daha həssas olur ki, bu da sağalması çətin olan yaraların yaranmasına səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sadalanan əlamətlərdən biri və ya bir neçəsi müşahidə olunarsa, özbaşına dəmir preparatları qəbul etmək əvəzinə həkimə müraciət etmək və qan analizləri vermək lazımdır. Dəmir çatışmazlığının dəqiq diaqnozu yalnız laborator müayinələrdən sonra qoyula bilər və müalicə də fərdi qaydada təyin edilməlidir.
