Novruz bayramı təkcə bir neçə gün davam edən şənliklərlə məhdudlaşmır. Qədim dövrlərdə əkinçilər Böyük Çilləni yola saldıqdan sonra qalan 50 gün ərzində – yəni yeddi həftə boyunca hər çərşənbəni xüsusi qeyd edirdilər. Zamanla bu çərşənbələrin sayı azalıb və bəziləri tamamilə unudulub.
Yalançı Çərşənbənin mənası və adətləri
Azərbaycanda geniş tanınan dörd əsas çərşənbə (Su, Od, Yel və Torpaq) ilə yanaşı, bəzi bölgələrdə Yalançı Çərşənbə (Yalançı Çərşənbə Axşamı) adlanan bir ənənə də yaşadılır. Bununla bağlı xüsusi hazırlıqlar görülmür və o, əsas çərşənbələr qədər önəm daşımır.
Bu günün əsas xüsusiyyətləri:
- Yalançı Çərşənbə insanların içindəki enerjini oyatmaq, daxili güc və əzmkarlıq hissini artırmaq üçün simvolik bir mərasimdir.
- Gecə düşdükdə həyətyanı sahələrdə kiçik tonqallar yandırılır. Lakin bu tonqallar böyük bayram tonqalları kimi gur olmur və əsasən, bir ovuc saman və ya köhnə quru otlar yandırılır.
- Yalançı Çərşənbədə xüsusi bayram yeməkləri hazırlanmaz. Bu, onun mahiyyətinə uyğun gəlir – yəni bu çərşənbə “gerçək” bir bayram deyil, sadəcə bir keçid dövrüdür.
Əsas çərşənbələrdən fərqi
Əsas çərşənbələrdə insanlar sübh tezdən suya gedir, xüsusi ayinlər icra edir və bayram hazırlıqları görürlər. Lakin Yalançı Çərşənbədə bu adətlərin heç biri icra edilmir. Bu fərqlər bir daha göstərir ki, Yalançı Çərşənbə gerçək bayrama hazırlıq dövrüdür və adının mənasını tam əks etdirir.
