Müasir insan gündəlik həyatında o qədər çox məlumatla qarşılaşır ki, beynin hər şeyi yadda saxlaması mümkün deyil. Nəticədə bir çox məlumat avtomatik olaraq unudulur. Bu isə vacib detalların da itməsi ilə nəticələnə bilər. CNN bu problemin qarşısını almaq və beynin əsas məlumatları yadda saxlamasına kömək etmək üçün Kaliforniya Universitetinin neyropsixoloqu Çaran Ranganatın tövsiyələrini təqdim edib.
Dərin öyrənməyə fokuslanın
Ranganat qeyd edir ki, məlumatı yalnız mexaniki şəkildə əzbərləmək əvəzinə, onu dərinliklə anlamaq daha yaxşı nəticə verir. Bunun üçün əsas odur ki, öyrəndiyiniz məlumat sizin üçün şəxsi mənaya, marağa və kontekstə malik olsun.
MEDIC texnikası: yaddaş üçün 5 əsas prinsip
Tədqiqatçılar yaddaşı yaxşılaşdırmaq üçün MEDIC adlanan texnikanı hazırlayıblar. Bu metod beş əsas yanaşmanı özündə birləşdirir:
M — Meaning (Məna)
Yeni məlumatı yadda saxlamaq üçün onu tanış və mənalı nəsə ilə əlaqələndirin. Assosiativ yaddaş beyin üçün çox güclü bir vasitədir. Məsələn, yeni söz öyrənirsinizsə, onu sizə tanış bir obrazla bağlayın.
E — Error (Səhv)
Səhv etməkdən qorxmayın. Əvvəlcə cavabı xatırlamağa çalışmaq, daha sonra düzgün cavaba baxmaq beynin öyrənməsini gücləndirir. Bu zaman aktiv düşünmə prosesi işə düşür və məlumat daha yaxşı yadda qalır.
D — Distinctiveness (Fərqlilik)
Beynimiz qeyri-adi və diqqət çəkən detalları daha yaxşı yadda saxlayır. Ona görə də öyrənmək istədiyiniz məlumatı fərqli bir detal – məsələn, rəng, forma və ya mövqelə bağlayın.
I — Importance (Vaciblik)
İnsan yalnız maraqlandığı və ya onun üçün əhəmiyyətli olan şeyi yaxşı yadda saxlayır. Maraq və şəxsi əlaqə yaddaşın effektivliyini artırır. Yeni bir mövzu öyrənməzdən əvvəl, bu mövzuya maraq göstərməyə çalışın.
C — Context (Kontekst)
Yaddaşımız, məlumatı hansı şəraitdə öyrəndiyimizlə sıx əlaqəlidir. Görüntülər, səslər və qoxular xatirələri canlandıra bilər. Əgər müəyyən bir şeyi xatırlamaq istəyirsinizsə, həmin anın mühitini təsəvvür etməyə çalışın.
Nəticə:
Yaddaşı və idrakı gücləndirmək üçün sadəcə çox öyrənmək kifayət deyil. Dərinlik, fərqlilik və şəxsi maraq beynin informasiyanı uzun müddətə yadda saxlamasına kömək edir.
