Yaş artdıqca yuxu rejimi dəyişir – yuxu daha səthi və fasiləli olur. Lakin bu prosesin qarşısını almaq və yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq mümkündür. Gecə yuxusu yaşlı insanlar üçün sağlamlığın, gümrahlığın və emosional sabitliyin əsas dayağına çevrilir.
The Daily Galaxy nəşrinin yazdığına görə, düzgün və kifayət qədər yuxu yaşlı insanlar üçün daha vacib hala gəlir. Yayılan miflərin əksinə olaraq, yaşlıların az yatmağa “vərdiş etməsi” doğru deyil – əksinə, tam dəyərli istirahət bədən və zehni bərpa etmək üçün vacibdir.
Yuxu yaşla necə dəyişir?
Yaşlandıqca orqanizmin bioloji ritmləri, yəni sirkadiyen ritmlər dəyişir. Bu da yuxunun səthi və tez-tez bölünən olmasına səbəb olur. Neyroloq Dr. Mark Reynin sözlərinə görə, yaşlıların beyni gecə tam şəkildə “sönmür” – bəzi sahələri vacib informasiyaları işləməyə davam edir. Bu isə dərin yuxu fazasının qısalmasına gətirib çıxarır.
Hər bir yuxu dövrü təxminən 90 dəqiqə çəkir və yaşlılar bu dövrlərin sonunda daha çox oyanmağa meyllidir. Bu səbəbdən onların az yatmağa ehtiyacı olduğu fikri yaranır. Amma bu yalnış təsəvvürdür.
Yaşlılar üçün ideal yuxu müddəti
60–64 yaşlı insanlar üçün tövsiyə olunan gecə yuxusu – 7–9 saat, 65 yaşdan yuxarılar üçün isə 7–8 saatdır. Ən əsas göstərici isə səhər özünü gümrah və dinc hiss etməkdir.
Yetərsiz və ya keyfiyyətsiz yuxu enerji çatışmazlığına, immun sisteminin zəifləməsinə, diqqət itkisinə və əhval-ruhiyyənin pisləşməsinə səbəb ola bilər.
Sağlamlıq problemləri və yuxu
Yaşla bağlı xroniki xəstəliklər də yuxuya mənfi təsir göstərir. Məsələn, kişilərdə prostat problemləri, qadınlarda isə hormonal dəyişikliklər gecə yuxularını bölə bilər. Bu da səhər yorğunluq və halsızlıqla nəticələnir.
Yuxu əskikliyini necə kompensasiya etmək olar?
Bu cür hallarda gündüz yuxusu kömək edə bilər. Dr. Rey gündüz yuxusunu 20 dəqiqə ilə məhdudlaşdırmağı və 13:00–14:00 arası yatmağı tövsiyə edir – bu zaman orqanizm təbii şəkildə yuxuya meylli olur.
Yaxşı yuxu üçün gündəlik vərdişlər
- Fiziki aktivlik – hər gün gəzinti və ya yüngül idman bioloji ritmləri normallaşdırır.
- Yatmazdan əvvəl sakitləşmə – kitab oxumaq, musiqi dinləmək, meditasiya.
- Stimulantlardan uzaq durmaq – kofe, spirt, siqaret və ekran istifadəsi yuxuya zərər verir.
- Sabit yuxu rejimi – hər gün eyni saatda yatmaq və oyanmaq.
Yaş artdıqca orqanizm daha həssas olur. Bu səbəbdən keyfiyyətli yuxu həm gənc qalmaq, həm də uzun ömür sürmək üçün vacib amildir. Dəyişiklikləri başa düşmək və düzgün yanaşma tətbiq etmək həyat keyfiyyətini artırır.
