ABŞ prezidenti Donald Tramp vəzifəyə başladıqdan sonra neft və qaz sektoruna dair verdiyi bəyanatlar qlobal bazarda geniş müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə, onun Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı ilə neft qiymətləri mövzusunda mümkün danışıqları dünya enerji bazarının gələcəyini formalaşdıra bilər.
Ukrayna münaqişəsi və neft qiymətləri
Yanvarın 23-də Davosda keçirilən Ümumdünya İqtisadi Forumunda Tramp, OPEK və Səudiyyə Ərəbistanını neft hasilatını artırmağa çağırdı. Onun fikrincə, hasilatın artırılması neft qiymətlərini aşağı salacaq və bununla da Rusiya iqtisadiyyatına təzyiq göstəriləcək. Bu strategiya Moskvanı Ukrayna ilə bağlı danışıqlara daha açıq olmağa məcbur edə bilər.
Rusiya isə ABŞ ilə bu məsələni müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirib, lakin Moskvanın irəli sürdüyü şərtlər Vaşinqton üçün qəbuledilməz görünür. Bu səbəbdən Tramp, Səudiyyə Ərəbistanı və digər OPEK üzvləri ilə neft qiymətlərini endirmək barədə razılaşmaq istəyir.
Yeni sanksiyalar və onların təsiri
Tramp administrasiyası, Rusiyaya qarşı daha sərt iqtisadi sanksiyalar tətbiq edəcəyini açıqlayıb. Rusiya büdcəsinin 30%-dən çoxu neft gəlirlərindən asılıdır, bu səbəbdən neft ixracının azalması və qiymətlərin düşməsi Moskva üçün böyük iqtisadi təzyiq yarada bilər.
ABŞ-ın “Rosneft” və digər Rusiya neft şirkətlərini hədəf alan yeni sanksiyaları, əgər OPEK üzvləri hasilatı artırmasa, qlobal enerji bazarında qiymət artımına səbəb ola bilər.
Səudiyyə Ərəbistanı və ABŞ-ın planları
Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ hazırda gündəlik 4 milyon barelədək əlavə hasilat potensialına malikdir. Ancaq Səudiyyə Ərəbistanının hasilatı artırmaqla öz iqtisadi maraqlarına zidd addım atacağı ehtimalı azdır. Bunun əvəzinə, Riyad ABŞ-a qarşıdakı dörd il ərzində 600 milyard dollarlıq investisiya təklif edib.
Hindistan və ABŞ-ın enerji bazarına təsiri
Hindistanın enerji naziri Hardeep Singh Puri, ölkəsinin ABŞ-dan neft idxalını artırmaq niyyətində olduğunu bildirib. ABŞ Maliyyə Nazirliyi Hindistan şirkətlərinə xəbərdarlıq edib ki, fevralın 27-dək ölkəyə gələn bütün Rusiya nefti boşaldılmalı, martın 12-dək isə ödənişlər tamamlanmalıdır. Bu məhdudiyyətlər, Rusiyadan Hindistana neft tədarükünün müvəqqəti azalmasına səbəb ola bilər.
Azərbaycana təsiri
Trampın neft siyasətinin Azərbaycana təsiri əsasən OPEK+ çərçivəsində ölkəmizin yerinə yetirdiyi öhdəliklərdən asılı olacaq. Azərbaycan, neft hasilatının stabilliyini qoruyub saxlamaqda maraqlıdır və bu baxımdan bazarın həddindən artıq dəyişkənliyinin qarşısının alınması vacibdir.
Neft qiymətlərində mümkün eniş qısa müddətdə Azərbaycanın gəlirlərinə təsir edə bilər. Bununla belə, ölkəmiz OPEK+ formatında öz mövqeyini qoruyur və qiymətlərin tənzimlənməsi üçün beynəlxalq tərəfdaşları ilə sıx əməkdaşlıq edir.
Hazırda əsas gözlənti, ABŞ-ın bazara təsir gücünün hansı həddə çatacağı və Səudiyyə Ərəbistanının hansı qərarlar qəbul edəcəyidir. Azərbaycanın enerji sektoru üçün ən mühüm amil isə dünya bazarında sabitliyin qorunmasıdır.
