Biz hamımız yazın gəlməsini səbirsizliklə gözləyirik, amma bəziləri üçün bu mövsüm allergiya ilə bağlı problemlərin başlanğıcını bildirir. Ağacların, bitkilərin polenləri, çay irqinin tozları və s. immun sistemini aktivləşdirir. Bahar və yayda mövsümi allergiyalarla yanaşı xroniki olanlar – toz, heyvan tükləri, qida və ya stresə bağlı reaksiyalar da güclənir. Əlamətləri vaxtında aşkar etmək və necə hərəkət etmək bilmək vacibdir. Gəlin detallara baxaq.
Allergiya nədir və niyə yaranır?
Allergiya immun sisteminin adi hallarda zərərsiz maddələrə qarşı həddindən artıq reaksiyasıdır. Orqanizm bu maddələri təhlükə kimi qəbul edib iltihab prosesini başlatır. Yəni immunitet bu “düşmənlər”lə mübarizə aparmağa çalışır.
Ən çox yayılmış allergenlər:
- Bitki polenləri (mövsümi allergiya);
- Ev tozu və akarlar;
- Heyvan tükləri;
- Bəzi qidalar (süd, qoz-fındıq, narıncılar);
- Dərmanlar;
- Hashərat ısırıkları.
Allergiyanın əsas əlamətləri
Reaksiya yüngül və ya ciddi ola bilər:
- Burun tıxanması, hapşırığı, burun axıntısı;
- Gözlərin qaşınması və ya qızarması;
- Öskürək, nəfəs alma çətinliyi;
- Dəri çıxması, qızartı;
- Dudak, dil və ya üz şişməsi;
- Mide bulantısı, qarın ağrısı (qida allergiyasında);
- Ümumi zəiflik, uyuşulqluq.
Bu əlamətlərdən biri varsa və səbəbi bəlli deyilsə, allergiya yoxlanışı etdirmək lazımdır. Nadir hallarda anaflaktik şok – həyat üçün təhlükəli vəziyyət yaranır. Bu, güclü allergenə qarşı baş verər və dərhal xəstəxanaya qəbul tələb edir.
Allergiyada addım-addım hərəkət planı
Allergiyadan şübhələnirsənsə, belə addımları izlə:
- Sakitləş və əlamətləri qeyd et. Hansı narahatlıq var, nə qədər davam edir, nə vaxt başladı – bunları yaz. Bu həkimə kömək edəcək.
- Allergenlə təması dayandır. Qida, kosmetika və ya heyvan şübhəli idisə, dərhal kənardan qayıt.
- Antihistamin qəbul et. İkinci nəsil dərmanlar (loratadin, setirizin, fexofenadin) sürətli təsir edir və uyuşulqluq yaratmır. Ancaq həkimə müraciət etmədən özbaşına müalicə etmə.
- Burun boşluğunu duzlu su ilə yuy. Xüsusilə mövsümi allergiyada polenləri təmizləyir və nəfəs almasını asanlaşdırır.
- Əlavə qıcıqlandırıcıları qaçır. Dəri və selik burunlar həssaslaşır. Aşırı kosmetika, siqaret, ətir maddələrdən uzaq dur. Həssas dəri üçün neytral vasitələr seç.
- Əlamətlər keçmirsə, həkimə müraciət et. Ən yaxşısı ilk şübhədən dərhal getmək.
Hansı həkimə müraciət etməli?
- Ailə həkimi – ilk addım, o, mütəxəssisə istiqamətləndirəcək;
- Allergoloq – diaqnoz və müalicə üzrə əsas mütəxəssis;
- Dermatoloq – dəri qızartısı, qaşınma varsa;
- Pulmonoloq – nəfəs darlığı, öskürək, astma şübhəsi olarsa.
Hansı analizlər verilməlidir?
Həkim müayinədən sonra təyin edəcək:
- Ümumi qan analizi – eozinofiliya aşkar edir (allergiya nişanı);
- IgE – ümumi və spesifik immunoglobulina;
- Dəri prick-testləri – konkret allergen tapmaq üçün effektiv;
- Molekulyar allergologiya (ImmunoCAP) – poliallergiyada dəqiq;
- Provokativ testlər – yalnız klinika şəraitində həkim nəzarətində.
Allergiyanı müalicə etməsə nə olar?
Allergiyanı görməzlikdən gəlmək sadəcə müvəqqəti narahatlıq deyil. Xroniki forma keçə bilər və komplikəsiyalara səbəb olur. Xroniki rinit və ya konъyunktivit, daimi dəri çıxması ekzema çevrilə bilər, hətta bronxial astma yaranma ehtimalı var. Gecikməyin.
Allergiya orqanizmin uyğunsuzluq siqnalıdır. Əlamətlərə erkən diqqət yetirsəniz, allergen asanlıqla aşkar olunur və effektiv müalicə seçilir. Müasir tibb mövsümi və ya xroniki allergiya ilə də normal həyat aparmağa imkan verir. Əsas – vaxtında və şüurlu hərəkət etmək.
