Qlobal enerji bazarında baş verən dəyişikliklər Avropanın alternativ qaz mənbələrinə marağını daha da artırıb. Son həftələr ərzində həm neft qiymətlərindəki kəskin dalğalanmalar, həm də qaz bazarındakı risklər Azərbaycanı Avropa üçün daha strateji tərəfdaşa çevirib. Xüsusilə Almaniya, Avstriya və San-Marino kimi ölkələrin Azərbaycan qazına maraq göstərməsi bu istiqamətdə diqqət çəkən əsas hadisələrdən biridir.
May ayının əvvəlindən enerji bazarlarında əsas gündəm mövzusu OPEC+ ölkələrinin hasilat siyasəti, ABŞ-İran gərginliyi və Avropa qaz anbarlarındakı vəziyyət olub. “Brent” markalı neftin qiyməti qısa müddətdə 96 dollardan 126 dollara qədər dəyişib. Hazırda isə dünya bazarında neft 100 dollardan bir qədər yüksək qiymətə satılır. Bu dəyişikliklər enerji bazarında risk faktorlarının hələ də yüksək olaraq qaldığını göstərir.
İtaliya Azərbaycan qazının əsas alıcılarından biridir
İtaliya Baş naziri Ciorcia Meloninin Bakıya səfəri zamanı enerji əməkdaşlığı əsas müzakirə mövzularından biri olub. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də çıxışında iki ölkə arasında enerji sahəsində uzunmüddətli tərəfdaşlığın vacibliyini xüsusi vurğulayıb.
2025-ci ilin yekunlarına əsasən, Azərbaycan ilə İtaliya arasında ticarət dövriyyəsi 11,86 milyard dollar təşkil edib. Bunun böyük hissəsi enerji məhsullarının payına düşüb.
Azərbaycanın İtaliyaya ixrac etdiyi əsas məhsullar:
- 6,73 milyard dollarlıq xam neft
- 4,56 milyard dollarlıq təbii qaz
- Metanol və digər enerji məhsulları
Beləliklə, Azərbaycanın İtaliyaya ümumi ixracında neft və qazın xüsusi çəkisi 99 faizdən çox olub. Mütəxəssislər hesab edir ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi hazırda Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır.
Almaniya və San-Marino da Azərbaycan qazına maraq göstərir
Avropa mediasında Almaniya və Avstriyanın Azərbaycan qazının idxalına başlaması ilə bağlı xəbərlər geniş müzakirə olunur. Qaz tədarükü TAP boru kəməri vasitəsilə həyata keçiriləcək. Almaniyanın dövlət şirkəti SEFE ilə SOCAR arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən, gələcəkdə tədarük həcmi illik 1,5 milyard kubmetrə qədər artırılacaq.
Bu həftə isə San-Marino nümayəndələrinin Azərbaycana səfəri diqqət çəkib. SOCAR prezidenti Rövşən Nəcəf ilə keçirilən görüşdə qaz tədarükü, yaşıl enerji və dekarbonizasiya istiqamətləri müzakirə olunub.
San-Marinonun qaz istehlakı kifayət qədər azdır:
- İllik qaz tələbatı 22-23 milyon kubmetrdir
- Azərbaycanın gündəlik qaz ixracı isə təxminən 72 milyon kubmetr təşkil edir
Bu göstəricilər Azərbaycanın Avropa bazarında əlavə tələbatı qarşılamaq imkanlarının geniş olduğunu göstərir.
Eyni zamanda SOCAR İtaliyanın “Italiana Petroli” şirkətinin səhmlərinin böyük hissəsini əldə etməklə Avropa enerji bazarındakı mövqeyini daha da gücləndirib. Şirkət artıq İtaliyada minlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsinə və neft emalı aktivlərinə nəzarət edir.
Ekspertlər hesab edir ki, “Abşeron” yatağının ikinci mərhələsi və alternativ enerji layihələri gələcək illərdə Azərbaycanın qaz ixrac potensialını daha da artıracaq.
