Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələrindən biri olan Nəcəf bəy Vəzirovun anadan olmasının 172-ci ildönümü tamam olur. O, milli ədəbiyyatın inkişafında mühüm rol oynamış, dramaturgiya və publisistika sahəsində silinməz iz qoymuş ziyalılardan biri kimi yadda qalıb.
Nəcəf bəy Vəzirov 1854-cü il aprelin 2-də Şuşa şəhərində dünyaya gəlib. Uşaqlıq illəri onun üçün çətin keçib – atasının xəstəliyi səbəbindən ailənin yükü əsasən anası Mina xanımın üzərinə düşüb. Sağlamlıq problemləri səbəbindən məktəbə gec – 12 yaşında başlasa da, qısa müddətdə savadlanaraq oxuma və yazma bacarıqlarına yiyələnib.
Təhsil yolu və ictimai fəaliyyəti
Vəzirov ilk təhsilini dini məktəbdə alsa da, sonradan Şuşada fəaliyyət göstərən mülki məktəbdə oxuyub. Lakin müəllimlərin sərt münasibəti səbəbindən təhsilini yarımçıq qoyub. 1868-ci ildə Bakıya gələrək realnı gimnaziyada təhsilini davam etdirib və burada uğurlu nəticələri ilə seçilib. Onun dünyagörüşünün formalaşmasında maarifçi Həsən bəy Zərdabinin böyük təsiri olub.
1874-cü ildə gimnaziyanı bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirmək məqsədilə Rusiyaya yollanıb. Moskva şəhərində yerləşən Petrovski-Razumovski Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının meşəçilik fakültəsində oxuyub. Bu dövrdə azadlıq ideyalarının təsiri altında formalaşaraq tələbə hərəkatlarında da iştirak edib.
Təhsilini başa vurduqdan sonra müxtəlif bölgələrdə meşəçi kimi çalışsa da, siyasi baxışlarına görə işdən uzaqlaşdırılıb. Sonrakı illərdə müxtəlif dövlət qurumlarında fəaliyyət göstərib. 1895-ci ildə Bakıya köçərək hüquq sahəsində işləməyə başlayıb və paralel olaraq ədəbi yaradıcılığını davam etdirib.
Ədəbi irsi və mədəniyyətə töhfələri
Nəcəf bəy Vəzirov Azərbaycan dramaturgiyasının inkişafında mühüm rol oynayıb. Onun “Müsibəti-Fəxrəddin”, “Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük”, “Pəhləvan-zəmanə” kimi əsərləri bu gün də klassik nümunələr kimi dəyərləndirilir. Yazıçı yalnız ədəbiyyatla kifayətlənməyərək teatrın inkişafında, maarifçilik ideyalarının yayılmasında və jurnalistikanın formalaşmasında da fəal iştirak edib.
O, 1926-cı il iyulun 13-də Şamaxıda vəfat edib. Nəcəf bəy Vəzirovun zəngin yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi olaraq bu gün də aktuallığını qoruyur və yeni nəsillər üçün dəyərli irs hesab olunur.
