Azərbaycan 2030-cu ilə qədər enerjisinin 30%-ni bərpa olunan mənbələrdən əldə etmək kimi iddialı hədəf qoyub, günəş, külək və hidroenergetika üzrə fokslanır. Tarixən neft və qazdan asılı olan ölkə indi genişmiqyaslı bərpa olunan enerji layihələrinə keçid edir və bu hədəfə çatmaq üçün regional əməkdaşlığı araşdırır.
Azərbaycanın bərpa olunan enerji sahəsində ilkin irəliləyiş
Azərbaycan bərpa olunan enerji səyahətində əhəmiyyətli addımlar atıb, günəş, külək və hidroenergetika mühüm rol oynayır. Ölkənin bol günəş işığı günəş enerjisi üçün böyük potensial təklif edir, Xəzər dənizi bölgəsindəki güclü küləklər isə külək enerjisi üçün idealdır. Bundan əlavə, Azərbaycanın təbii su ehtiyatlarının bolluğu hidroenergetika layihələri vasitəsilə istifadə olunur.
2023-cü ilin fevralında Azərbaycan Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) ilə yaşıl hidrogen iqtisadiyyatının inkişafı üçün anlaşma memorandumu (MoU) imzalayaraq bərpa olunan enerjiyə doğru böyük addım atdı. Bu razılaşma Azərbaycanın davamlı enerjiyə sadiqliyini və yaşıl hidrogen istehsalında regional lider olmaq iddiasını vurğulayır.
Memorandum yaşıl hidrogen istehsal obyektlərinin inkişafı, hidrogen nəqli şəbəkəsinin yaradılması və yaşıl hidrogen sektorunun böyüməsini dəstəkləmək üçün tənzimləyici çərçivənin formalaşdırılması planlarını əhatə edir. Bu təşəbbüs ölkənin karbon izini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə qlobal səylərə töhfə verməyə xidmət edəcək.
Azərbaycanın bərpa olunan enerji hədəflərini dəstəkləyən strateji investisiyalar və ittifaqlar
Azərbaycanın bərpa olunan enerji sektoru həm daxili, həm də beynəlxalq mənbələrdən əhəmiyyətli investisiyalar sayəsində sürətli böyümə yaşayır. 2022-ci ildə hökumət daha çox investisiya cəlb etmək və bərpa olunan layihələrin inkişafını asanlaşdırmaq məqsədi ilə yeni bərpa olunan enerji qanunu qəbul etdi.
Qanun vergi güzəştləri, bərpa olunan enerji avadanlıqlarına idxal rüsumlarının azaldılması və bərpa olunan mənbələrdən istehsal olunan enerji üçün zəmanətli alış müqavilələri kimi təşviqlər təmin edir. O, həmçinin icazə və lisenziyaların alınması prosesini sadələşdirərək investorların bazara daxil olmasını asanlaşdırır.
2023-cü ilin martında Azərbaycan Səudiyyə Ərəbistanı ilə 240 MVt-lıq külək stansiyası və 200 MVt-lıq günəş elektrik stansiyası inkişaf etdirmək üçün başqa bir anlaşma memorandumu imzaladı. Bu layihələr ölkənin bərpa olunan enerji tutumunu əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq və qalıq yanacaqlardan asılılığı azaldacaq.
Bundan əlavə, Azərbaycan bərpa olunan enerji sahəsində regional əməkdaşlığı araşdırır. Ölkə qonşuları ilə Xəzəryanı Enerji Dəhlizi kimi transsərhəd enerji layihələrini planlaşdırır ki, bu da Azərbaycan, Türkmənistan və Qazaxıstanın enerji şəbəkələrini birləşdirəcək. Bu dəhliz bərpa olunan enerjinin Avropa və Asiyaya ixracını asanlaşdıracaq və Azərbaycanın qlobal enerji bazarında rolunu gücləndirəcək.
Azərbaycanın bərpa olunan enerji hədəflərində maneələrin aşılması və irəliləyiş
Əhəmiyyətli irəliləyişə baxmayaraq, Azərbaycanın bərpa olunan enerji sektoru bir sıra çətinliklərlə üzləşir. Ölkənin enerji infrastruktu neft və qazdan yüksək dərəcədə asılıdır ki, bu da bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyasına maneə yaradır. Bundan əlavə, bərpa olunan enerji sektoru hələ ilkin mərhələdədir, yerli təcrübə və texnologiya məhduddur.
Bu çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün Azərbaycan tutumun artırılmasına və texnologiya transferinə diqqət yetirir. Hökumət beynəlxalq tərəfdaşlarla birgə bərpa olunan enerji sektorunda yerli mühəndislər və texniklər üçün təlim proqramları və seminarlar təşkil edir. Bundan əlavə, Azərbaycan bərpa olunan enerji texnologiyalarını inkişaf etdirmək üçün tədqiqat və inkişafa investisiya qoyur.
Ölkənin bərpa olunan enerjiyə sadiqliyi ictimai məlumatlılığı artırmaq və enerji səmərəliliyini təşviq etmək səylərində də özünü göstərir. Hökumət bərpa olunan enerjinin faydaları haqqında ictimaiyyəti maarifləndirmək və enerjiyə qənaət edən təcrübələri təşviq etmək üçün müxtəlif kampaniyalar başlatmışdır.
Azərbaycanın bərpa olunan enerji səyahəti onun davamlı inkişafa və ətraf mühitin mühafizəsinə sadiqliyinin sübutudur. Ölkə bol təbii resurslarından və strateji yerləşməsindən istifadə edərək qlobal bərpa olunan enerji bazarında aparıcı oyunçu olmaq üçün yaxşı mövqe tutur.
Ölkənin günəş, külək və hidroenergetikaya diqqəti, yaşıl hidrogenə yatırımları ilə birləşərək, bərpa olunan enerji hədəflərinə çatmaqda mühüm rol oynayacaq. Azərbaycanın enerji mənbələrini şaxələndirmək və karbon izini azaltmaq səyləri təkcə ətraf mühitə fayda verməyəcək, həm də iqtisadiyyatını və enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək.
Azərbaycanın günəş enerjisi inkişafları haqqında daha ətraflı məlumat üçün 200 MVt günəş elektrik stansiyası sazişinə (ACWA Power ilə) müraciət edə bilərsiniz.
