Yeni ili daha sağlam həyat tərzi keçirmək qərarı ilə başlayın.
2025-ci ildə sağlam həyata başlamaq üçün 10 praktik sağlamlıq məsləhəti təqdim edirik.
- Sağlam qidalanın
Müxtəlif qidalar, o cümlədən meyvə, tərəvəz, paxlalılar, qoz-fındıq və tam taxıl məhsulları yeyin. Böyüklər gündə ən azı beş porsiya (400 q) meyvə və tərəvəz istehlak etməlidir. Meyvə və tərəvəz qəbulunu artırmaq üçün yeməklərinizə həmişə tərəvəz əlavə edin, qəlyanaltı kimi təzə meyvə və tərəvəz yeyin, müxtəlif növ meyvə və tərəvəzləri seçin və onları mövsümündə istehlak edin. Sağlam qidalanma qidalanma çatışmazlığını və xroniki xəstəliklər (diabet, ürək xəstəlikləri, insult, xərçəng) riskini azaldır.
- Duz və şəkər istehlakını azaldın
Gündəlik duz istehlakını 5 q-a (təxminən bir çay qaşığı) endirin. Bunu etmək üçün yemək hazırlayarkən duz, soya sousu, balıq sousu və digər yüksək natriumlu ədviyyatların miqdarını məhdudlaşdırın; yemək masasından duz, ədviyyatlar və sousları götürün; duzlu qəlyanaltılardan çəkinin və aşağı natriumlu məhsullar seçin. Həddindən artıq şəkər istehlakı diş çürüməsi və sağlam olmayan çəki artımı riskini artırır. ÜST gündəlik şəkər istehlakını ümumi enerji qəbulunun 5%-dən azına endirməyi tövsiyə edir. Şəkərli qəlyanaltılar, konfetlər və şəkərli içkilərin istehlakını məhdudlaşdırın.
- Zərərli yağların istehlakını azaldın
İstehlak edilən yağlar ümumi enerji qəbulunun 30%-dən az olmalıdır. Bu, artıq çəki və xroniki xəstəliklərin qarşısını alır. Doymamış yağlar doymuş yağlara və trans-yağlara üstünlük təşkil edir. ÜST doymuş yağları ümumi enerji qəbulunun 10%-dən, trans-yağları isə 1%-dən azına endirməyi və hər ikisini doymamış yağlarla əvəz etməyi tövsiyə edir. Doymamış yağlar balıq, avokado, qoz-fındıq, günəbaxan, soya, kanola və zeytun yağlarında; doymuş yağlar yağlı ət, kərə yağı, palma və kokos yağı, qaymaq, pendir, ghee və donuz yağında; trans-yağlar isə bişmiş və qızardılmış qidalarda, dondurulmuş pizza, peçenye, biskvit və yemək yağlarında olur.
- Siqaret çəkməyin
Tütün çəkmək ağciyər xəstəlikləri, ürək xəstəlikləri və insult kimi qeyri-infeksion xəstəliklərə səbəb olur. Tütün yalnız siqaret çəkənləri deyil, ikinci əl tüstü ilə qeyri-çəkənləri də öldürür. Əgər siqaret çəkirsinizsə, indi buraxmaq üçün gec deyil. Buraxdıqdan sonra dərhal və uzunmüddətli sağlamlıq faydaları əldə edəcəksiniz. Siqaret çəkmirsinizsə, əla! Siqaretə başlamayın və tütünsüz hava hüququnuzu qoruyun.
- Aktiv olun
Fiziki fəaliyyət skelet əzələləri tərəfindən istehsal olunan və enerji sərfiyyatı tələb edən hər hansı bədən hərəkətidir. Buraya idman, iş, oyun, ev işləri, səyahət və istirahət fəaliyyətləri daxildir. Fiziki fəaliyyətin miqdarı yaş qrupundan asılıdır, lakin 18-64 yaşlı böyüklər həftə ərzində ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki fəaliyyətlə məşğul olmalıdır. Əlavə sağlamlıq faydaları üçün bunu 300 dəqiqəyə artırın.
- Qan təzyiqinizi müntəzəm yoxlayın
Hipertoniya və ya yüksək qan təzyiqi “səssiz qatil” adlanır, çünki bir çox insan bu problemin simptomlarını hiss etməyə bilər. Nəzarətsiz qalarsa, hipertoniya ürək, beyin, böyrək və digər xəstəliklərə səbəb ola bilər. Qan təzyiqinizi müntəzəm olaraq səhiyyə işçisi tərəfindən yoxladın. Yüksək təzyiqdə səhiyyə işçisinə müraciət edin.
- Yol hərəkəti qaydalarına əməl edin
Yol qəzaları dünyada bir milyondan çox insanın həyatını itirməsinə və milyonlarla insanın xəsarət almasına səbəb olur. Yol qəzalarının qarşısını almaq üçün hökumət tərəfindən qanunvericilik, təhlükəsiz infrastruktur, nəqliyyat vasitələrinin standartları və qəza sonrası qayğı kimi tədbirlər görülür. Siz də təhlükəsizlik kəməri taxmaq, uşaqlar üçün oturacaqdan istifadə etmək, motosiklet və ya velosiped sürərkən dəbilqə taxmaq, içkili vəziyyətdə sürməmək və sürərkən telefon istifadə etməməklə qəzaların qarşısını ala bilərsiniz.
- Antibiotikləri yalnız reseptlə qəbul edin
Antibiotik müqaviməti bu nəslin ən böyük sağlamlıq təhlükələrindən biridir. Antibiotiklər gücünü itirəndə bakterial infeksiyaların müalicəsi çətinləşir, bu da xərcləri, xəstəxanada qalma müddətini və ölüm hallarını artırır. Antibiotikləri yalnız həkim təyinatı ilə qəbul edin və müalicə müddətini tamamlayın. Heç vaxt antibiotikləri paylaşmayın.
- Əllərinizi düzgün təmizləyin
Əl gigiyenası təkcə səhiyyə işçiləri üçün deyil, hamı üçün vacibdir. Təmiz əllər yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısını alır. Əlləriniz görünən şəkildə çirklidirsə, sabun və su ilə yuyun və ya spirt əsaslı məhsullardan istifadə edin.
- Müntəzəm müayinələrdən keçin
Müntəzəm müayinələr problemləri erkən aşkarlayır. Səhiyyə müəssisələrində skrininqlər və müalicələr sağalma şansınızı artırır. Yaxınlıqdakı səhiyyə müəssisəsinə gedərək mövcud sağlamlıq xidmətləri, skrininqlər və müalicələrdən yararlanın.
