Argentinanın zəngin əhalisi ilə tanınan Nordelta şəhərində nadir bir ekoloji hadisə baş verir – planetin ən böyük gəmiriciləri olan kapibaralar şəhərin tam mərkəzinə yerləşərək yerli sakinlər arasında mübahisələrə səbəb olub.
Pandemiyadan sonra şəhəri zəbt etdilər
Kapibaralar — və ya argentinalıların dediyi kimi, karpinçoslar — COVID-19 pandemiyası dövründə insanların evdə qalması ilə Nordeltanın sakit və geniş yaşıl ərazilərini tədricən “ələ keçirməyə” başladılar. Yaşayış massivlərində yırtıcıların olmaması, bolluca su və ot kapibaralar üçün ideal mühitə çevrildi.
Son iki ildə kapibara populyasiyası təxminən üç dəfə artaraq min nəfərə çatıb. Artıq onları tennis kortlarında otlayan, voleybol meydançalarında uzanıb yatan, süni göllərdə üzən halda görmək adi hal alıb.
Lakin bu sevimli heyvanların artması yol-nəqliyyat hadisələrinə, bağların məhv edilməsinə və itlərə hücumlara səbəb olub.
Kapibaraların tərəfdarları və əleyhdarları
Bəzi sakinlər onlardan narazıdır. Veterinar Sampietro bildirir ki, kapibaraların dərisi elə qalındır ki, “onu bıçaqla kəsmək çətindir”. Digərləri isə onları agressiv və təhlükəli hesab edir, uşaqlarının təhlükəsizliyindən narahatdır.
Amma Veronika Esposito kimi sakinlər tam əksini düşünür: “Onlar sadəcə ot yeyirlər. Otlar isə yenidən bitir. Problem görmürəm.” O və tərəfdarları kapibaraların müdafiəsinə qalxaraq küçələrdə aksiya keçirib, məhkəməyə müraciət ediblər, hətta 25 min imza toplayıblar. Onların yaratdığı Instagram səhifəsi 34 min izləyici toplayıb və burada kapibaralara qarşı çıxan qonşular tənqid olunur.
Aktivist Silviya Soto deyir: “Bu heyvanların cazibəsi onların sağ qalmaq strategiyasıdır. Onların sevgisi bizi valeh edib və biz onlar uğrunda mübarizə aparırıq.”
Problemin həlli üçün bioloji yanaşma
Kapibaraların artımının qarşısını almaq üçün əvvəlcə vazektomiya üsulu sınaqdan keçirildi, lakin nəticələr qeyri-müəyyən oldu. 2024-cü ilin əvvəlindən isə 250 kapibaraya doğum əleyhinə vaksin vurulması planı icra olunur. Vaksin sperma istehsalını və yumurtlamanı dayandırır, lakin heyvanların cütləşmə davranışına təsir etmir.
Bu üsul kapibaraların sosial strukturunu pozmadan nəsil artımını azaltmaq məqsədi daşıyır. Vaksin Zoetis adlı ABŞ şirkəti tərəfindən hazırlanıb və əsasən donuzlar üçün nəzərdə tutulub, kapibaralar üzərində ilk dəfə sınaqdan keçirilir.
Nordeltanın keçmişi və gələcəyi
30 il əvvəl bu ərazi sulak vəhşi təbiət zonası idi. Burada kapibaralar sərbəst dolaşır, pumalar, yaquarlar, kaymanlar və ovçular tərəfindən ovlanırdı. Lakin 1990-cı illərin sonlarında milyarder Eduardo Konstanti bu ərazidə dəbdəbəli yaşayış kompleksləri, süni göllər və ticarət mərkəzləri tikməyə başladı.
İndi Nordelta Argentinanın ən varlı insanlarının yaşadığı bir məkan sayılır. Ancaq kapibaralar buranı da öz evləri hesab edir, və görünür, insanlar təbiətlə barışmaq üçün yeni yollar axtarmalı olacaqlar.
