Dünya bazarında buğdanın qiyməti son həftələrdə nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb və bu tendensiya bir sıra ölkələr kimi Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyə bilər. Ekspertlər hesab edir ki, mövcud proseslər davam edərsə, bu, un və çörək məhsullarının qiymətinə təsir göstərə bilər.
Son məlumatlara görə, buğda qiymətlərində təxminən son iki ayın ən böyük həftəlik artımı qeydə alınıb. Bu artım əsasən Yaxın Şərqdə davam edən gərginlik, gübrə təchizatında yaranan çətinliklər və bir sıra əsas kənd təsərrüfatı regionlarında müşahidə olunan quraqlıqla əlaqələndirilir.
Qlobal bazarda qiymət artımının səbəbləri
Beynəlxalq ticarət meydançalarında, xüsusilə Çikaqo Ticarət Birjasında buğda fyuçersləri fevral ayından bəri ən yüksək sıçrayışını göstərərək həftəlik müqayisədə təxminən 5 faiz bahalaşıb.
Hazırda buğdanın qiyməti 6,07 dollar, Kanzas buğdasının qiyməti isə 6,56 dollar səviyyəsindədir. Eyni zamanda qarğıdalı və soya kimi digər əsas kənd təsərrüfatı məhsullarında da artım müşahidə olunur.
Qiymətlərin yüksəlməsinə təsir edən əsas amillər bunlardır:
- Yaxın Şərqdəki münaqişələr fonunda gübrə tədarükündə yaranan problemlər
- ABŞ, Avstraliya, Qara dəniz regionu və Avropanın bəzi hissələrində quraqlıq
- Hörmüz boğazı ətrafında davam edən gərginlik səbəbindən logistika və enerji xərclərinin artması
Bu amillər qlobal təklifin azalması ilə bağlı narahatlıqları artıraraq bazarda qiymətlərin yüksəlməsinə gətirib çıxarır.
Azərbaycan üçün mümkün təsirlər
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Akif Nəsirli bildirib ki, bu dəyişikliklər Azərbaycanın daxili bazarına birbaşa təsir edə bilər. Onun sözlərinə görə, ölkə buğda idxalından ciddi şəkildə asılıdır və beynəlxalq qiymət artımı daxili xərclərə təsir göstərir:
“Çikaqo birjasında qiymətlərin yüksəlməsi idxal dəyərinə təsir edir. Əsas səbəblər arasında gübrə çatışmazlığı və quraqlıq dayanır. Bu proseslər davam edərsə, buğda və un məhsullarının qiymətində artım ehtimalı artır”.
Rəqəmlər də bu asılılığı təsdiqləyir:
- 2026-cı ilin ilk üç ayında Azərbaycana 82 milyon 766 min dollar dəyərində 371 min 802 ton buğda idxal edilib.
- 2025-ci ildə isə bu göstərici 275 milyon 626 min dollar və 1 milyon 267 min 322 ton olub.
Ekspertlər qeyd edir ki, idxal qiymətlərinin artması zəncirvari şəkildə daxili bazara ötürülür.
Nəticədə:
- Un istehsalı bahalaşa bilər
- Çörək və digər buğda məhsullarının qiymətində artım ehtimalı yaranır
- Yerli kənd təsərrüfatı istehsalı gübrə çatışmazlığı səbəbindən çətinliklərlə üzləşə bilər
Beləliklə, qlobal bazarda baş verən dəyişikliklər təkcə idxal olunan məhsullara deyil, eyni zamanda ölkədaxili istehsala da təsir göstərir.
