Banklardan borc götürmək istəyənlər hazırda daha yüksək faizlə üzləşir. Ötən il 11–17 faiz intervalında istehlak krediti təklif edən banklar indi meyar və risk dərəcəsindən asılı olaraq, ən azı 18 faizdən başlayan şərtlərlə maliyyə verməyə üstünlük verirlər.
Bu meyl təkcə istehlak kreditlərində deyil, bir sıra biznes kreditlərində də özünü göstərir və əhalinin borclanma imkanlarını məhdudlaşdırır.
Səbəb: sərt pul-kredit siyasəti və bahalı resurs
İqtisadçı Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, faiz dərəcələrində artımın əsas səbəbi Mərkəzi Bankın son illər apardığı sərt pul-kredit siyasətidir. O izah edir ki, inflyasiya risklərini idarə etmək məqsədilə Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini və faiz dəhlizini yüksək səviyyədə saxlayır, bu isə bankların likvid resurslara çıxışını bahalaşdırır.
Banklar daha çox vəsait cəlb etmək üçün əmanət faizlərini qaldırmalı olur. Depozitlərin gəlirliliyi artdıqca, cəlb edilən resursların maya dəyəri yüksəlir və bu yük kredit faizlərinə ötürülür. Nəticədə banklar bahalı vəsaiti daha yüksək faizlə kredit şəklində yerləşdirir, bu isə istehlak və biznes kreditlərinin qiymətini artırır.
Yaxın perspektiv: faizlər yüksək qalacaq
Xalid Kərimli bildirir ki, Mərkəzi Bank inflyasiya risklərini tam aradan qalxmış hesab etmir və bu səbəbdən uçot dərəcəsinin kəskin azaldılmasına tələsmir. 2025-ci ilin sonunda uçot dərəcəsi azaldılsa da, 6,75 faiz səviyyəsində saxlanılır, faiz dəhlizi də nisbətən dar, lakin hələ yüksək zona daxilində formalaşıb.
Ekspert hesab edir ki, həm depozitlər, həm də kreditlər üzrə faizlərin hazırkı yüksək səviyyəsi hələ bir müddət qorunacaq və bu, 2026-cı ilin ilk rübündə də kredit bazarında qiymətlərin aşağı düşməsini real etməyəcək.
Onun fikrincə, təxminən üç il əvvəl başlanmış sərtləşdirmə tədbirlərinin təsiri indi daha açıq şəkildə hiss olunur və bu, pul-kredit siyasətinin iqtisadiyyata gecikmə ilə ötürüldüyünü bir daha göstərir.
İqtisadçılar əlavə edirlər ki, Mərkəzi Bankın qərarları – illik inflyasiya göstəriciləri, beynəlxalq qiymətlər və daxili tələbin dinamikası nəzərə alınmaqla – növbəti iclaslarda formalaşacaq və kredit faizlərinin gələcək trayektoriyasını məhz bu qərarlar müəyyən edəcək.
Bu şəraitdə kredit götürməyi planlaşdıranlar yaxın aylarda aşağı faiz gözləntisini minimuma endirməlidirlər.
