Azərbaycanda sosial rifahın gücləndirilməsi və xüsusilə pensiyaçıların maddi təminatının yaxşılaşdırılması dövlət siyasətinin aparıcı istiqamətlərindən biridir.
Son illərdə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi sosialyönümlü inkişaf modelinin davamlı və sistemli xarakter daşıdığını göstərir. Əmək pensiyalarının 2026-cı il üçün yenidən indeksləşdirilərək artırılması bu siyasətin növbəti mühüm addımıdır.
Pensiyaların 9,3% artırılması və yeni indeksasiya modeli
Prezidentin “Əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi haqqında” imzaladığı sərəncama əsasən, 2025-ci ildə orta aylıq əməkhaqqının artım tempinə uyğun olaraq bütün əmək pensiyaları 9,3 faiz artırılıb. Artım 1 yanvar tarixindən qüvvəyə minib və ölkə üzrə bütün pensiyaçıları əhatə edir.
Yeni mexanizmin üstünlüyü ondan ibarətdir ki, proses tam avtomatlaşdırılmış elektron sistem vasitəsilə aparılır və pensiyaçılardan hər hansı müraciət və ya sənəd tələb olunmur. Yanvar ayına düşən artım məbləği isə fevral pensiyası ilə birlikdə ödənəcək.
İndeksləşmənin əsas üstünlükləri:
- Pensiya gəlirlərinin iqtisadi artım tempi ilə uyğunlaşdırılması.
- Alıcılıq qabiliyyətinin qorunması və inflyasiyaya qarşı müdafiə.
- Elektron sistem sayəsində şəffaf və operativ xidmət.
- Dövlətin sosial müdafiə sahəsində ardıcıl siyasət yürütməsi.
- Dövlət büdcəsindən 640 milyon manat əlavə vəsait.
Bu ilki indeksasiya 1,1 milyon pensiyaçıya şamil edilir. Hərbi qulluqçular, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları və digər kateqoriyalar da daxil olmaqla, artımın maliyyələşdirilməsi üçün dövlət büdcəsindən 640 milyon manat ayrılıb. Bu, dövlətin sosial öhdəliklərinə sadiqliyinin növbəti nümunəsidir.
Bundan başqa, sığortaolunanların 2026-cı il yanvarın 1-dək formalaşmış pensiya kapitalları ötən ilin istehlak qiymətləri indeksinə əsasən 5,6 faiz artırılıb.
Pensiya artımlarının dinamikası
| Göstərici | 2024-cü il | 2025-ci il | 2026-cı il (proqnoz) |
|---|---|---|---|
| Orta aylıq pensiya | 497 manat | 543 manat | 590 manat |
| Yaşa görə pensiya | 530 manat | 578 manat | 629–630 manat |
| Orta pensiya / orta əməkhaqqı nisbəti | 45,6% | 49,9% | 51–52% |
| Yaşa görə pensiya / əməkhaqqı nisbəti | 48,8% | 53,2% | 55% |
Bu göstəricilər təsdiqləyir ki, pensiya gəlirlərinin artım tempi əməkhaqqının dinamikası ilə paralel saxlanılır və sistemin dayanıqlığı qorunur.
Sosial müdafiə sisteminin genişlənməsi
Sosial siyasət yalnız pensiya artımları ilə məhdudlaşmır. Aztəminatlı ailələrin müdafiəsi də dövlətin sosial kursunda xüsusi yer tutur. Ötən il 76 min ailənin 335 mindən çox üzvünə ünvanlı sosial yardım göstərilib və bunun üçün 420 milyon manat vəsait ayrılıb.
Həmçinin ilin sonunda Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü və Yeni il münasibətilə ünvanlı sosial yardım alan hər ailəyə 200 manat birdəfəlik ödəniş verilməsi üçün əlavə 15,3 milyon manat ayrılıb.
2018–2026-cı illər ərzində ünvanlı sosial yardım üçün ayrılan vəsait 108 milyon manatdan 465 milyon manata yüksəlib — bu isə 4,3 dəfə artım deməkdir.
Ünvanlı sosial yardımın sosial təsiri:
- Aztəminatlı qrupların gəlir sabitliyinin gücləndirilməsi.
- Uşaqlı ailələr üçün sosial müdafiənin artırılması.
- Regionlarda yoxsulluğun azaldılmasına dəstək.
- Həssas təbəqələrin dövlət təminatına çıxış imkanlarının genişlənməsi.
Pensiyaların indeksləşdirilməsi, pensiya kapitallarının qorunması və ünvanlı sosial yardımların gücləndirilməsi Azərbaycanın uzunmüddətli sosial siyasətinin əsas dayaqları kimi çıxış edir.
Bu tədbirlər pensiyaçıların layiqli həyat şəraitinin təmin olunmasına, sosial ədalətin möhkəmlənməsinə və rifah səviyyəsinin davamlı şəkildə yüksəlməsinə xidmət edir.
