Azərbaycanda fevral ayında müşahidə olunan qarlı və şaxtalı hava şəraiti – xüsusilə bəzi regionlarda temperaturun –5°C-ə qədər enməsi – sağlamlıq risklərini bir daha gündəmə gətirib. Həkimlər bildirirlər ki, soyuq havanın təsiri fərdi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq həm təhlükəli, həm də faydalı ola bilər.
Artan risklər: həkim xəbərdarlıqları
Azerbaijan Medical Management Center-in (AMMC) kardioloqu Dr. Emin Cəfərov qeyd edir ki, –5°C-də infarkt riski 12–15% artır. Onun sözlərinə görə, aşağı temperatur damarların kəskin daralmasına, qan təzyiqinin yüksəlməsinə və ürəyin yüklənməsinə səbəb olur.
Respirator xəstəliklər üzrə mütəxəssis Dr. Ləman Əhmədova isə bildirir ki, şaxtalı hava astması olan şəxslərdə bronx spazmını artırır və tutmalar 25%-ə kimi yüksələ bilər. Xüsusilə səhər saatlarında soyuğa qəfil məruz qalmaq daha təhlükəlidir.
Yaşlı insanlar üçün qarlı günlər sürüşmə və yıxılma riskinin artması ilə müşayiət olunur. Pediatrlar uşaqlarda bronxit və tez-tez soyuqdəymə hallarının çoxaldığını vurğulayırlar. Diabet xəstələrində isə soyuq qan dövranını ləngidərək ayaqlarda əlavə fəsadlara yol aça bilər.
Qarlı havanın gözlənilməz müsbət təsirləri
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qarlı hava bəzən faydalı da ola bilər. Allergiyası olan insanlar üçün qar havadakı toz və polen miqdarını azaldır və nəfəsalmanı yüngülləşdirir. Həmçinin təbiətin sakitləşməsi, səs-küyün azalması və təmiz hava psixoloji rahatlıq yaradır.
Burada qarlı havanın təsirlərinin ümumi mənzərəsini bir baxışda göstərən bir cəmi bir siyahı təqdim olunur:
- Ürək-damar xəstəliklərində risk artır, lakin allergiyası olan şəxslərdə simptomlar azalır
- Astma tutmaları güclənə bilər, lakin təmiz hava nəfəs yollarını qismən rahatladır
- Yaşlılarda yıxılma riski yüksəlir, lakin qısa və düzgün geyimlə edilən gəzinti immun sistemi gücləndirir
- Uşaqlar soyuqdəyməyə daha həssasdır, lakin qarlı mənzərə psixoloji sakitlik verir
Aşağıdakı cədvəl təsirlərin ümumi müqayisəsini əks etdirir:
| Qarlı havanın riskləri | Qarlı havanın faydaları |
|---|---|
| –5°C-də infarkt riskinin +12–15% artması | Allergiyaların azalması |
| Astma tutmalarının çoxalması | Stressin azalması və sakitlik |
| Yaşlılarda yıxılma riski | İmmunitetin güclənməsi |
| Uşaqlarda bronxit halları | Yuxu keyfiyyətinin artması |
| Diabet xəstələrində qan dövranının zəifləməsi | Təmiz hava, nəfəs yollarının rahatlaması |
Profilaktik tədbirlər: həkimlərin tövsiyələri
AMMC həkimlərinin ortaq mövqeyinə görə, qarlı havada əsas təhlükə bədənin qəfil soyumasıdır. Ona görə də açıq havaya çıxmazdan əvvəl bədəni tədricən uyğunlaşdırmaq, isti geyinmək və uzun müddət çöldə qalmamaq məsləhət görülür. Kardioloji risk qrupunda olan şəxslərə fiziki yüklənməni azaltmaq, diabet xəstələrinə isə ayaqları xüsusi olaraq isti saxlamaq tövsiyə edilir.
Bu gün Bakıda –1…–3°C, dağlıq ərazilərdə –5…–7°C şaxta müşahidə olunur. Həkimlər xəbərdarlıq edir ki, risk qrupları hava şəraiti sabitləşənə qədər daha diqqətli davranmalıdır.
Qarlı hava bəzi insanlar üçün ciddi təhlükə yaratsa da, digərləri üçün həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan faydalı təsirlər göstərə bilər. Əsas məsələ orqanizmin ehtiyaclarına uyğun davranmaq və sağlamlıq siqnallarını vaxtında dəyərləndirməkdir.
