Dünya sürətlə dördüncü sənaye inqilabına doğru irəliləyir və bu mərhələdə əsas kapital enerji yox, məlumat, əsas güc isə süni intellektdir. Qlobal hesablamalara görə, 2030-cu ilədək süni intellekt dünya iqtisadiyyatına 16 trilyon dollardan çox əlavə dəyər qazandıra bilər. Bu transformasiya fonunda Azərbaycan da rəqəmsal idarəetmə və innovasiya strategiyasını yeni mərhələyə keçirir.
Dövlət idarəçiliyinin gələcəyi: Süni intellektin inteqrasiyası
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən son müşavirədə dövlət idarəçiliyinin süni intellekt texnologiyaları üzərində qurulmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb. Bildirilib ki, inkişaf etmiş ölkələrdə süni intellekt agentləri artıq dövlət qulluqçularının gündəlik qərarvermə proseslərinə dəstək verir və bu, ölkəmiz üçün də strateji prioritetə çevrilir.
Bu məqsədlə hər bir dövlət qurumunda — xüsusilə nazirlklərdə — rəqəmsallaşma, süni intellekt və kibertəhlükəsizlik üzrə məsul şəxslərin təyin edilməsi təklif olunur. Bu addım idarəetmədə vahid və koordinasiyalı yanaşmanın formalaşmasına imkan verəcək.
Yeni fəaliyyət modeli dörd əsas istiqamət üzərində qurulur:
- dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması,
- süni intellektin real sektorlara tətbiqi,
- innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi,
- kibertəhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi.
Rəqəmsal infrastruktur sürətlə genişlənir
Son illər ölkədə aparılan layihələr rəqəmsal təməli ciddi şəkildə gücləndirib. “Onlayn Azərbaycan” proqramı nəticəsində internetin orta sürəti 12 Mb/s-dən 90 Mb/s-ə yüksəlib, dövlət provayderlərində isə bu göstərici 150 Mb/s-dir. İlin sonuna qədər sürətin 200 Mb/s-ə çatdırılması planlaşdırılır.
“Hökumət buludu” platformasına artıq 270 dövlət qurumu inteqrasiya olunub. “SİMA” biometrik imzasından 4 milyon vətəndaş istifadə edir və “mygov” platformasının il sonuna qədər 5 milyon istifadəçiyə çatacağı gözlənilir.
Bir sözlə, texnoloji baza formalaşıb, növbəti mərhələ isə bu infrastrukturu iqtisadi dəyərə çevirməkdir.
Rəqəmsal iqtisadiyyat: Azərbaycanın yeni ixrac potensialı
Hazırda ölkənin İKT ixracı təxminən 100 milyon dollar təşkil edir. Strateji hədəf bu rəqəmi ən azı 10 dəfə artıraraq 1 milyard dollara çatdırmaqdır. Bu məqsədlə:
- startapların maliyyələşdirilməsi gücləndiriləcək,
- “sandbox” mexanizmləri tətbiq olunacaq,
- vençur və kraudfandinq alətləri genişləndiriləcək.
Bu addımlar Azərbaycanın regional innovasiya mərkəzinə çevrilməsi prosesini sürətləndirəcək.
Nəticə etibarilə, ölkənin qarşısında iki yol durur: texnologiyanın istehlakçısı olmaq və ya onun istehsalçısına çevrilmək. Yeni rəqəmsal arxitektura göstərir ki, Azərbaycan ikinci yolu seçib. Süni intellekt artıq gələcəyin deyil, bu günün əsas idarəetmə alətidir — və ölkəmiz bu yarışda liderliyə iddia edir.
