Azərbaycanda gömrük nəzarətinin daha çevik və effektiv həyata keçirilməsi məqsədilə səyyar yoxlamaların tətbiqi nəzərdə tutulur. Bu məsələ Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində müzakirəyə çıxarılan Gömrük Məcəlləsinə dəyişiklik layihəsində öz əksini tapıb.
Layihəyə əsasən, səyyar gömrük auditi həm planlı, həm də plandankənar formada keçirilə biləcək. Bu yoxlamalar gömrük orqanının qərarı əsasında idxalçıların, ixracatçıların, malların sahiblərinin, bəyannaməçilərin və digər səlahiyyətli şəxslərin fəaliyyət göstərdiyi obyektlərdə – anbar, istehsal sahəsi və ya digər istifadə edilən ərazilərdə aparılacaq.
Səyyar audit necə həyata keçiriləcək?
Yeni qaydalara görə, səyyar gömrük yoxlamaları mallar gömrük nəzarətində olduğu dövrdə, eləcə də həmin statusun bitməsindən sonra 3 il ərzində keçirilə bilər. Bu, nəzarətin yalnız sərhəd məntəqələri ilə məhdudlaşmadığını, sonrakı mərhələlərdə də davam etdiyini göstərir.
Audit başlamazdan əvvəl aşağıdakı sənədlər yoxlanılan şəxsə təqdim olunmalıdır:
- yoxlamanın aparılması barədə rəsmi qərarın surəti
- auditin vahid məlumat reyestrində qeydiyyata alınmasına dair çıxarış
- yoxlamanı həyata keçirən vəzifəli şəxsin xidməti vəsiqəsi
Səyyar auditin müddəti əsasən 20 iş günü müəyyən edilir. Əgər əlavə araşdırmaya ehtiyac yaranarsa, bu müddət əsaslandırılmış qərarla 30 iş gününədək uzadıla bilər.
Planlı yoxlamalara gəldikdə isə, bir sahibkarlıq subyekti üzrə belə audit ildə bir dəfədən artıq keçirilə bilməz. Eyni zamanda, planlı yoxlama başlamazdan azı 15 iş günü əvvəl sahibkara yazılı bildiriş göndərilməlidir. Həmin bildirişdə yoxlamanın səbəbi, vaxtı, mövzuları və tərəflərin hüquq və vəzifələri aydın şəkildə göstərilməlidir.
Bu dəyişikliklərin əsas məqsədi gömrük nəzarətinin şəffaflığını artırmaq, qanun pozuntularının qarşısını vaxtında almaq və sahibkarlar üçün daha aydın və sistemli yoxlama mexanizmi formalaşdırmaqdır.
