ABŞ prezidenti Donald Trampilə İsrailin baş naziri Benjamin Netanyahu arasında keçirilən son telefon danışığı kifayət qədər çətin keçib. Axios portalının məlumatına görə, tərəflər İranla bağlı yeni sülh təşəbbüsü ətrafında ortaq mövqe tapa bilməyiblər.
Məlumata əsasən, Qətər, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Misirin vasitəçiliyi ilə hazırlanmış plan ABŞ və İran arasında “niyyət məktubu”nun imzalanmasını nəzərdə tutur. Bu sənəd müharibənin rəsmi şəkildə başa çatdırılması və 30 gün davam edəcək danışıqlar mərhələsinin başlanmasına imkan yarada bilər. Danışıqlarda əsas mövzulardan biri İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazının açıq qalmasıdır.
Diplomatiya, yoxsa hərbi yol?
Axios-un yazdığına görə, Benyamin Netanyahu bu təşəbbüsə ehtiyatla yanaşır və danışıqların nəticə verəcəyinə şübhə edir. O, İranın hərbi potensialının zəiflədilməsi üçün əməliyyatların davam etdirilməsini daha məqsədəuyğun hesab edir.
Donald Tramp isə razılaşmanın mümkün olduğunu düşünür və diplomatik variantın açıq qalmasını vacib sayır:
“Əsas sual budur: biz prosesi sona çatdıracağıq, yoxsa onlar sənədi imzalayacaqlar? Gözləyək, görək nə baş verəcək”.
O həmçinin bildirib ki, Netanyahu İran məsələsində onun mövqeyini nəzərə alacaq.
İran tərəfi isə yenilənmiş təklifi nəzərdən keçirdiyini açıqlasa da, hələlik mövqeyində ciddi dəyişiklik siqnalları vermir. Rəsmi Tehran danışıqların 14 maddədən ibarət öz planı əsasında davam etdiyini vurğulayır.
Danışıqlar davam edir, fikir ayrılığı qalır
Mənbələrin sözlərinə görə, hazırkı təşəbbüs İranın nüvə proqramı ilə bağlı daha konkret öhdəliklər götürməsinə yönəlib. Bunun müqabilində ABŞ-ın dondurulmuş İran vəsaitlərinin mərhələli şəkildə azad edilməsi nəzərdən keçirilir.
Axios-un məlumatında qeyd olunur ki, bu həftə Qətər nümayəndə heyəti Tehrana səfər edərək son təklifləri müzakirə edib. Bu isə prosesin aktiv mərhələyə keçdiyini göstərir.
İran Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, razılaşma üçün ABŞ İran gəmilərinə qarşı təzyiqləri dayandırmalı, maliyyə vəsaitlərini azad etməli və İsrail regiondakı hərbi əməliyyatlara son qoymalıdır.
Məlumata görə, telefon danışığından sonra Netanyahu vəziyyətdən ciddi narahat olub və yaxın həftələrdə Vaşinqtona səfər edərək məsələləri birbaşa müzakirə etməyi planlaşdırır.
