Müasir həyat tərzi və gündəlik streslər ürək sağlamlığına mənfi təsir edə bilər. Buna görə də ürək çatışmazlığını vaxtında tanımaq və onunla mübarizə aparmaq üçün vacib əlamətləri bilmək önəmlidir.
Ürək çatışmazlığı nədir?
Ürək orqanizmin hər bir hüceyrəsinə qidalandırıcı maddələr və oksigen daşıyan qanı ötürən bir nasos kimi fəaliyyət göstərir. Ürək çatışmazlığı zamanı bu funksiyanı effektiv şəkildə yerinə yetirmək çətinləşir, nəticədə bədən lazımi qidaları tam qəbul edə bilmir. Bu, yorğunluq, nəfəs darlığı və gündəlik fəaliyyətlərdə çətinliklərə səbəb ola bilər.
Ürəyin zəifləməsi qan dövranında problemlər yaradır, bu da yorğunluq, ödem və ümumi həyat keyfiyyətinin pisləşməsi ilə müşayiət olunur.
Ürək çatışmazlığının əsas səbəbləri
- İnfarkt və ürək tutmaları – ürək əzələsinin oksigen çatışmazlığı səbəbindən zədələnməsi
- Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi) – ürəyə daha çox yük düşməsinə səbəb olur
- Diabet və maddələr mübadiləsi pozğunluqları
- Genetik və doğuşdan gələn ürək xəstəlikləri
- Kardiomiopatiya – ürək əzələsinin zəifləməsinə gətirib çıxaran xəstəliklər
Ürək çatışmazlığının mərhələləri
- A mərhələsi – Hələ xəstəlik formalaşmayıb, lakin yüksək risk faktoru var (hipertoniya, diabet, ürək-damar xəstəlikləri).
- B mərhələsi – Ürək strukturunda dəyişikliklər olsa da, simptomlar müşahidə edilmir.
- C mərhələsi – Fiziki yük zamanı və ya dinc vəziyyətdə simptomlar müşahidə olunur.
- D mərhələsi – Xəstəlik irəliləmiş vəziyyətdədir və xüsusi intensiv müalicə tələb olunur.
Əsas simptomlar
- Nəfəs darlığı və ya öskürək – xüsusilə uzanmış vəziyyətdə tənəffüs çətinliyi
- Ayaqlarda və bədəndə şişkinliklər – qan dövranının zəifləməsi nəticəsində maye toplanması
- Xroniki yorğunluq və başgicəllənmə – orqanizmin kifayət qədər oksigen almaması səbəbindən
- Sürətli və nizamsız ürək döyüntüləri – ürək daha çox işləməyə çalışdığı üçün aritmiya meydana gələ bilər
Bu simptomlar digər xəstəliklərə də aid ola bilər. Əgər oxşar əlamətlər hiss edirsinizsə, vaxt itirmədən həkimə müraciət edin.
Müalicə və profilaktika
Ürək çatışmazlığı tam sağaldılmasa da, düzgün müalicə ilə xəstələrin həyat keyfiyyəti xeyli yaxşılaşdırıla bilər. Müalicənin əsas məqsədi simptomları nəzarətdə saxlamaq, xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq və əsas səbəbi aradan qaldırmaqdır.
Dərman müalicəsi
- Beta-blokatorlar
- Angiotenzin çevirici ferment inhibitorları (ACE inhibitorları)
- Diuretiklər – artıq mayeni çıxararaq ödemlərin qarşısını alır
- Antikoaqulyantlar – qan dövranını yaxşılaşdırır və trombozun qarşısını alır
Cərrahi müalicə üsulları
- Aorta-koronar şuntlama – tıxanmış arteriyaların açılması
- Stent qoyulması – qan dövranını normallaşdırmaq üçün
- Ürək klapanlarının cərrahi düzəldilməsi
- Ürək köçürülməsi – ağır hallarda tətbiq olunur
Həyat tərzində dəyişikliklər
- Sağlam qidalanma – az yağlı, meyvə və tərəvəzlə zəngin qidalar
- Daimi fiziki aktivlik – gündəlik yüngül idman hərəkətləri
- Siqaret və alkoqoldan imtina
- Qan təzyiqi və xolesterin səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması
- Keyfiyyətli yuxu və stressin idarə olunması
Nəticə
Ürək çatışmazlığı mürəkkəb və təhlükəli xəstəlikdir, lakin vaxtında tədbirlər görməklə onun təsirini azaltmaq mümkündür. Sağlam həyat tərzi, mütəmadi müayinələr və düzgün müalicə rejimi ürək funksiyalarını qorumağa kömək edə bilər.
