ABŞ ilə İran arasında gərginliyin azaldılması istiqamətində aparılan danışıqlar yeni mərhələyə keçə bilər. Məlumata görə, tərəflər hərbi qarşıdurmanın dayandırılmasını nəzərdə tutan ilkin sənədin imzalanmasına yaxınlaşıblar.
Bildirilib ki, müzakirə olunan memorandum cəmi bir səhifədən ibarətdir və əsasən bölgədə hərbi fəaliyyətlərin dayandırılması, eləcə də yeni danışıqlar mərhələsinin başlanmasını əhatə edir. Sənədin Vaşinqtonun 14 maddəlik planı əsasında hazırlandığı qeyd olunur.
Nüvə proqramı və sanksiyalar gündəmdədir
Danışıqlar çərçivəsində əsas müzakirə mövzularından biri İranın nüvə proqramı olub. İlkin razılaşma layihəsində uranın zənginləşdirilməsi və dondurulmuş aktivlərin taleyi ilə bağlı müddəaların yer aldığı bildirilir.
Mənbələrin məlumatına görə, İran tərəfi danışıqlar zamanı nüvə silahı əldə etmək niyyətində olmadığını bir daha təsdiqləyib. Bu mövqe Vaşinqton tərəfindən müsbət qarşılanıb və tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsi üçün əsas yaradıb.
Eyni zamanda, sənəddə 30 günlük yeni danışıqlar mərhələsinin başlanması nəzərdə tutulur. Bu müddətdə aşağıdakı məsələlərin müzakirəsi planlaşdırılır:
- Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi
- İranın nüvə proqramı ilə bağlı öhdəliklər
- ABŞ sanksiyalarının mümkün yumşaldılması
İslamabad görüşlərindən sonra yeni dinamika
Xatırladaq ki, aprelin 11-də İslamabad şəhərində ABŞ və İran nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirilmişdi. Həmin danışıqlarda tərəflər nüvə proqramı və Hörmüz boğazı məsələsində ortaq mövqeyə gələ bilməmişdilər.
Bu uğursuz görüşdən sonra ABŞ Prezidenti Donald Trump İranla razılaşmanın əldə olunmadığını bəyan etmiş və bölgədə hərbi təzyiq tədbirlərinin gücləndirildiyini açıqlamışdı. Bu çərçivədə ABŞ tərəfindən dəniz blokadası tətbiq olunmuşdu.
İslamabaddakı görüşlərdə ABŞ nümayəndə heyətinə vitse-prezident James David Vance rəhbərlik edirdi. Heyətdə həmçinin xüsusi elçi Steven Witkoff və Cared Kuşner də yer almışdı. İran tərəfini isə parlament sədri Mohammad Bagher Ghalibaf və xarici işlər naziri Abbas Araqchi təmsil edirdi.
Son məlumatlara əsasən, ABŞ-nin Hörmüz boğazında həyata keçirdiyi “Azadlıq layihəsi” əməliyyatının dayandırılması qərarı da məhz danışıqlarda əldə olunan müəyyən irəliləyişlərlə əlaqələndirilir.
Hazırda tərəflər arasında diplomatik təmaslar davam edir və yekun razılaşmanın əldə olunub-olunmayacağı yaxın həftələrdə məlum ola bilər.
