Müasir dövrdə ən çox rast gəlinən stomatoloji müdaxilələrdən biri ağıl dişlərinin çıxarılmasıdır. Halbuki bu dişlər bir vaxtlar insanın sağ qalması üçün vacib rol oynayırdı. Bu gün isə daha çox problem yaradan anatomik xüsusiyyət kimi qiymətləndirilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ağıl dişlərinin səbəbini anlamaq üçün insanın təkamül tarixinə baxmaq lazımdır.
Keçmişdə faydalı, bu gün isə problemli
Qədim insanlarda qida rasionu daha sərt və çeynəməsi çətin məhsullardan ibarət idi. Köklər, toxumlar və bərk bitkilər gündəlik qidanın əsas hissəsini təşkil edirdi. Bu səbəbdən geniş və güclü çənə, eləcə də əlavə dişlər həyati əhəmiyyət daşıyırdı.
Ağıl dişləri çeynəmə səthini artıraraq qidanın daha effektiv parçalanmasına kömək edirdi və bir növ “ehtiyat mexanizmi” rolunu oynayırdı.
Lakin zamanla insan orqanizmi dəyişdi. Beynin böyüməsi ilə əlaqədar kəllə forması yenidən quruldu, üz hissəsi və çənə kiçildi. Amma dişlərin sayı dəyişmədi – 32 diş, o cümlədən ağıl dişləri.
Nəticədə müasir insanın çənəsində bu dişlər üçün kifayət qədər yer qalmır. Bu isə onların düzgün çıxmamasına, diş ətinin altında qalmasına və digər dişlərə təzyiq göstərərək ağrı yaratmasına səbəb olur.
Niyə ağıl dişləri hələ də qalır?
Bu problemlərə baxmayaraq, ağıl dişləri təkamül prosesində tam yox olmayıb. Bunun əsas səbəbi onların gec çıxmasıdır. Adətən bu dişlər yeniyetməlikdən sonra formalaşır və tarixən insanlar bu yaşa qədər artıq nəsil artırmış olurdu.
Yəni bu xüsusiyyət insanın sağ qalmasına və çoxalmasına ciddi təsir etmədiyi üçün təbii seçmə prosesi onu aradan qaldırmayıb.
Alimlər qeyd edir ki, ağıl dişləri təkamülün “gecikmiş qalıqları”dır və onların genetik əsasları səbəbindən bu proses çox yavaş dəyişir.
Bu gün isə müasir tibb bu problemi effektiv şəkildə həll edir. Stomatoloji müdaxilələr sayəsində ağıl dişləri ilə bağlı yaranan ağrı və fəsadların qarşısını almaq mümkündür.
Mütəxəssislər xatırladır ki, ağız sağlamlığı ümumi sağlamlığın vacib hissəsidir. Düzgün gigiyena yalnız estetik deyil, həm də bir çox xəstəliklərin qarşısının alınması baxımından mühüm rol oynayır.
