Azərbaycanda yanacaq bazarı ilə bağlı mühüm qərar qəbul edilib. Nazirlər Kabineti ölkəyə idxal olunan aksizli mallar üzrə vergi dərəcələrində dəyişiklik edib. Yenilənmiş qaydalar mühərrik benzinləri və dizel yanacağı da daxil olmaqla bir sıra məhsullara şamil olunur və müəyyən müddət üçün fərqli tətbiq mexanizmini nəzərdə tutur.
Qərar çərçivəsində əsas məqsəd yanacaq bazarında sabitliyin qorunması və idxal prosesinin daha effektiv tənzimlənməsi kimi qiymətləndirilir. Dəyişikliklər həm texniki parametrləri, həm də aksiz məbləğlərini əhatə edir.
Yeni aksiz dərəcələri necə tətbiq olunacaq?
Yenilənmiş qaydalara əsasən, aviasiya benzini istisna olmaqla mühərrik benzinləri üçün aksiz dərəcələri oktan səviyyəsi və qurğuşun tərkibinə görə müəyyənləşdirilib. Belə ki, qurğuşun miqdarı 0,013 q/l-dən az və ya çox olan, lakin oktan ədədi 95-dən aşağı olan benzin növləri üçün standart olaraq hər ton üzrə 200 manat aksiz tətbiq edilir.
Eyni zamanda, 2026-cı il 1 may tarixindən 2027-ci il 31 mart tarixinədək qüvvədə olacaq xüsusi dövr üçün bu məhsullara simvolik olaraq 1 manatlıq aksiz dərəcəsi müəyyən edilib. Bu yanaşma bazarın tənzimlənməsi və qiymət sabitliyinin qorunması məqsədi daşıyır.
Digər tərəfdən, dizel yanacağı və qazoyl məhsulları üçün də oxşar mexanizm tətbiq olunub. Bu kateqoriyada aksiz dərəcəsi əsasən hər ton üçün 80 manat müəyyən edilsə də, qeyd olunan dövr ərzində bu göstərici də 1 manat səviyyəsində saxlanılacaq.
İdxal limitləri və əlavə şərtlər
Qərarda yalnız aksiz dərəcələri deyil, həm də idxal həcmləri ilə bağlı konkret limitlər müəyyən edilib. Belə ki, Dövlət Neft Şirkətinin qeyd olunan müddət ərzində idxal edə biləcəyi yanacaq həcmləri dəqiqləşdirilib:
- Aİ-92 markalı benzin üçün – 205 min ton
- Dizel yanacağı üçün – 201 min ton
Bu limitlərin tətbiqi daxili bazarın balanslaşdırılması və tələbatın optimal şəkildə qarşılanması məqsədi daşıyır. Ekspertlər hesab edir ki, belə addımlar həm qiymətlərin sabit qalmasına, həm də yanacaq təminatında fasilələrin qarşısının alınmasına kömək edəcək.
Ümumilikdə, qəbul edilən qərar yanacaq bazarında çevik tənzimləmə mexanizminin formalaşdırılması istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilir və növbəti aylarda bazarın davranışına təsir göstərə bilər.
