Böyük Britaniyada yeni bir COVID-19 variantı – Stratus (XFG və XFG.3) – sürətlə yayılaraq artıq ölkədə qeydə alınan yoluxmaların təxminən 30 faizini təşkil edir.
Mütəxəssislər bu ştammın digərlərindən fərqli olaraq səsdə xırıltı kimi qeyri-adi simptomla müşahidə olunduğunu bildirirlər. Xüsusilə xəstələr “xırıltılı və kobud səslə” qarşılaşdıqlarını qeyd ediblər.
Britaniyalı epidemioloqlar Stratus ştammının “səsin xırıltılı və pıçıltılı olması” ilə seçildiyini deyirlər. Bu simptom nadir rast gəlinir, lakin diqqət çəkici əlamətdir. Ənənəvi simptomlar — öskürək, qızdırma və yorğunluq — isə hələ də əsas göstəricilər arasında qalır.
Stratus daha sürətlə yayılır, lakin daha ağır nəticələrə səbəb olmur
Araşdırmalar göstərir ki, Stratus çox sürətlə yayılır: cəmi bir ayda dünya üzrə payı 7,4%-dən 22,7%-ə yüksəlib. Bununla belə, hazırkı məlumatlar bu variantın daha ağır xəstəlik və ya ölüm hallarına səbəb olduğunu göstərmir.
Britaniyalı ekspertlər hesab edirlər ki, hazırda istifadə edilən vaksinlər bu yeni mutasiyaya qarşı da effektivliyini qoruyur və ciddi nəticələrin qarşısını almaqda kifayət edir.
İmmunitetdən yayınma qabiliyyəti: Nə deyir mütəxəssislər?
Stratus, digər variantlardan fərqli olaraq, tikanlı zülal (spike protein) strukturunda bəzi mutasiyalara sahibdir. Bu da ona əvvəlki infeksiyalar və ya vaksin nəticəsində yaranmış anticisimlərdən yayınmağa imkan verə bilər. “Stratus variantında müəyyən dəyişikliklər virusun immunitetdən yayınma ehtimalını artırır,” – deyə Harley Street ailə həkimi və Hannah London klinikasının qurucusu Dr. Kaivan Khan bildirib.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Stratus variantını “müşahidə altındakı variantlar” kateqoriyasına daxil edib.
Xatırladaq ki…
- 11 mart 2020 – ÜST dünyada COVID-19 pandemiyasını elan etdi.
- O vaxtdan bəri 777 milyondan çox insan virusa yoluxub, 7 milyona yaxın insan isə birbaşa virusdan ölüb.
- Ümumi pandemiya ilə əlaqədar ölüm sayı 15 milyona çatır.
- 8 dekabr 2020 – 90 yaşlı britaniyalı Marqaret Kinan Qərbdə vaksinasiyadan keçən ilk şəxs oldu.
- 2023-cü ildə vaksin hazırlayan Katalin Kariko və Drew Weissman Nobel mükafatına layiq görüldülər.
Virusun mənşəyi: Təbii yol yoxsa laboratoriya?
COVID-19-un mənşəyi hələ də mübahisə doğurur. ABŞ-ın Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ) virusun Çin laboratoriyasından sızma ehtimalını daha yüksək hesab edir.
Bununla yanaşı, bəzi alimlər “təbiidən ötürülmə” nəzəriyyəsini dəstəkləyir və laborator sızma versiyasını “siyasi motivli” hesab edirlər. FBI direktoru Kristofer Rey 2023-cü ildə Fox News-a verdiyi açıqlamada bildirib ki, “epidemiyanın başlanması ən çox ehtimalla laboratoriya insidenti ilə bağlıdır”.
